Ένα από τα αρχαιότερα γνωστά τρισδιάστατα απολιθώματα ζώου ανακαλύφθηκε σε βοσκοτόπι με πρόβατα στη νορβηγική Αρκτική, αποτελώντας τη σημαντικότερη νέα τοποθεσία του είδους της στην Ευρώπη εδώ και δεκαετίες.
Τα απολιθώματα
Το απολίθωμα χρονολογείται πριν από 560 εκατομμύρια χρόνια, κατά την Εδιακρανική περίοδο, όταν πρωτοεμφανίστηκαν στη Γη σύνθετες μορφές ζωής. Το απολίθωμα, γνωστό ως *Charnia*, μοιάζει περισσότερο με φτέρη παρά με οτιδήποτε θα αναγνωρίζαμε σήμερα ως ζώο.
Το *Charnia* δεν διέθετε στόμα, όργανα ή κάποιο ορατό μέσο κίνησης και ήταν ουσιαστικά ένας «σάκος γεμάτος ζελατινώδη ουσία» —κάτι σαν μια ακίνητη μέδουσα—, ωστόσο θεωρείται ένα από τα πρώτα ζώα που υπήρξαν ποτέ.
Πολλά απολιθώματα αυτής της περιόδου της ιστορίας της Γης εντοπίζονται ως επίπεδα αποτυπώματα, σαν λουλούδι πιεσμένο ανάμεσα στις σελίδες ενός βιβλίου. Ωστόσο, το νέο απολίθωμα —το πρώτο επιβεβαιωμένο εύρημα *Charnia* στη Σκανδιναβία— διατηρείται με τρισδιάστατη λεπτομέρεια, γεγονός εξαιρετικά σπάνιο για οργανισμούς με μαλακό σώμα, ειδικά τέτοιας ηλικίας.
Το πλάσμα παρασύρθηκε από μια αρχαία υποθαλάσσια κατολίσθηση και θάφτηκε γρήγορα στον πυθμένα της θάλασσας. Η διαδικασία αυτή γέμισε το σώμα του με ιζήματα, διατηρώντας παράλληλα την τρισδιάστατη μορφή του. Αυτή η εξαιρετική κατάσταση διατήρησης επέτρεψε σε ερευνητές, με επικεφαλής την ομάδα του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, να το μελετήσουν λεπτομερώς. Τα αποτελέσματά τους δημοσιεύονται στο επιστημονικό περιοδικό *Palaeontology*.
Νέες λεπτομέρειες από ένα σπάνιο απολίθωμα
Χάρη στην εξαιρετική διατήρηση, διαπιστώθηκε ότι το απολίθωμα έφερε λεπτές ραβδώσεις, γνωστές ως «καρίνες» (keels), κατά μήκος των κλάδων του — ένα χαρακτηριστικό που δεν είχε εντοπιστεί σε άλλα, πιο επίπεδα απολιθώματα.
«Όταν βλέπεις το ίδιο είδος να διατηρείται με διαφορετικό τρόπο, αρχίζεις να παρατηρείς ιδιότητες που δεν είχες προσέξει προηγουμένως», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Δρ. Yorick Veenma, από το Τμήμα Επιστημών της Γης του Κέιμπριτζ.
Αν και έχουν βρεθεί απολιθώματα της Εδιακρανικής περιόδου σε διάφορα σημεία του κόσμου, η ανακάλυψη μιας νέας τοποθεσίας στο Φίνμαρκ της Νορβηγίας υποδηλώνει ότι τα πρώιμα ζώα ίσως ήταν πολύ πιο ευρέως διαδεδομένα απ' ό,τι πιστεύαμε μέχρι τώρα και ότι άλλες ανεξερεύνητες περιοχές ενδέχεται να κρύβουν παρόμοιες εκπλήξεις. «Ως επιστήμονες, τείνουμε να επισκεπτόμαστε ξανά και ξανά τις ίδιες γνωστές τοποθεσίες αναζητώντας απολιθώματα όπως αυτά», δήλωσε ο Veenma. «Αυτό το εύρημα δείχνει ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια για ανακαλύψεις σε λιγότερο γνωστές περιοχές».
Η περιοχή της Νορβηγίας όπου βρέθηκαν τα απολιθώματα βρίσκεται κοντά σε μια βραχώδη έξαρση όπου είχαν εντοπιστεί παλαιότερα ενδείξεις ζωής της περιόδου Εδιακάριαν (Ediacaran), όπως παράξενες δομές αγκίστρωσης που δημιουργούσαν οι οργανισμοί καθώς προσκολλώνταν στον αρχαίο θαλάσσιο πυθμένα. Ωστόσο, δεν είχαν βρεθεί ποτέ απολιθώματα των ίδιων των οργανισμών — μέχρι που μια τυχαία ανακάλυψη σε ένα λιβάδι με πρόβατα αποκάλυψε ένα πλούσιο νέο κοίτασμα απολιθωμάτων. Ορισμένα βράχια είχαν αποκοπεί από έναν γκρεμό, είχαν σπάσει και είχαν αποκαλύψει στο εσωτερικό τους το απολίθωμα *Charnia*.
Γιατί αυτά τα απολιθώματα είναι τόσο σπάνια
«Όσον αφορά το αρχείο απολιθωμάτων, η περίοδος Εδιακάριαν αντιμετωπίζει διάφορα μειονεκτήματα: κυρίως το γεγονός ότι οι περισσότεροι οργανισμοί είχαν μαλακό σώμα και δεν είχαν ακόμη εξελιχθεί σκελετοί, με αποτέλεσμα να είναι δυσκολότερη η διατήρησή τους», δήλωσε ο συν-συγγραφέας της μελέτης, καθηγητής Neil Davies από το Τμήμα Επιστημών της Γης του Πανεπιστημίου του Cambridge. «Πολλά απολιθώματα αυτής της περιόδου εμφανίζονται ως αποτυπώματα, καθώς έχουν συμπιεστεί κάτω από στρώματα πετρωμάτων».
«Επιπλέον, για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο δεν υπάρχει εκτεταμένο γεωλογικό αρχείο πετρωμάτων», πρόσθεσε ο Veenma. «Τα απολιθώματα πρέπει να είναι εγκλωβισμένα σε ιζηματογενή πετρώματα για να εντοπιστούν· επομένως, αν τα ίδια τα πετρώματα είναι σπάνια, καθίσταται δυσκολότερη και η εύρεση των απολιθωμάτων. Τα περισσότερα απολιθώματα της περιόδου Εδιακάριαν προέρχονται από ελάχιστες τοποθεσίες, γεγονός που καθιστά συναρπαστική την ανακάλυψή τους σε μια νέα περιοχή».
Εκτός από το εξαιρετικά διατηρημένο απολίθωμα *Charnia*, οι ερευνητές εντόπισαν διάφορα άλλα στοιχεία του απολιθωμένου οικοσυστήματος και ελπίζουν ότι θα έρθουν στο φως και άλλα ευρήματα. «Ενδέχεται να διατηρείται εκεί πάνω μια ολόκληρη, άγνωστη μέχρι σήμερα κοινότητα αυτών των πολύ πρώιμων οργανισμών», δήλωσε ο Davies. «Παράξενοι μικροί σχηματισμοί που θυμίζουν ομπρέλα, μορφές που δεν ταιριάζουν με όσα γνωρίζουμε από άλλες περιοχές. Υπάρχει μια πληθώρα διαφορετικών στοιχείων που ήταν άγνωστα μέχρι τώρα». Οι ερευνητές αναφέρουν ότι ενδέχεται να αποκαλυφθούν παρόμοια απολιθώματα της περιόδου Εδιακάρα και σε άλλες περιοχές στο μέλλον, τονίζουν όμως ότι είναι σημαντικό να συνεχιστεί η αναζήτηση νέων τοποθεσιών, ακόμη και σε περιοχές όπου δεν έχουν βρεθεί προηγουμένως απολιθώματα.
www.worldenergynews.gr
