Η νέα/τροποποιημένη Υπουργική Απόφαση για την αυτοκατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, συγκεντρώνει και εξειδικεύει το πλαίσιο για net metering, net billing, virtual net metering/net billing, ενεργειακές κοινότητες και αποθήκευση. Εισάγονται ουσιαστικά τρεις αλλαγές: γίνεται διεύρυνση της αυτοκατανάλωσης και του virtual net billing, δίνεται η δυνατότητα stand-alone μπαταριών πίσω από τον μετρητή χωρίς έγχυση στο δίκτυο, και η δυνατότητα μεγαλύτερης ευελιξίας για συλλογική αυτοκατανάλωση και Ενεργειακές Κοινότητες.
Ουσιαστικά διαμορφώνει ένα πολύ ευρύτερο πλαίσιο αυτοκατανάλωσης. Προβλέπει τέσσερα μοντέλα: ενεργειακό συμψηφισμό, ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό με ή χωρίς έγχυση της πλεονάζουσας ενέργειας, εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό και εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό. Οι σταθμοί παραγωγής μπορούν παράλληλα να συνδυάζονται με αποθήκευση και υπάρχει ξεχωριστή πρόβλεψη που επιτρέπει ακόμη και μεμονωμένες μπαταρίες χωρίς ΑΠΕ, για αυτοκατανάλωση, υπό την προϋπόθεση ότι δεν εγχέουν ενέργεια στο δίκτυο.
1. Διευρύνεται ουσιαστικά το net billing και το virtual net billing.
Στον ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό, η ενέργεια που παράγεται και καταναλώνεται ταυτόχρονα συμψηφίζεται, ενώ η περίσσεια μπορεί να εγχέεται στο δίκτυο. Στον εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό, ο σταθμός παραγωγής μπορεί να αντιστοιχίζεται με μία ή περισσότερες παροχές κατανάλωσης. Η ισχύς του σταθμού μπορεί να φτάνει έως το 100% της συμφωνημένης ισχύος της παροχής ή του αθροίσματος των παροχών που συμμετέχουν στον συμψηφισμό.
2. Δίνει σημαντικότερο ρόλο στις μπαταρίες.
Οι σταθμοί ΑΠΕ μπορούν να συνδυάζονται με σύστημα αποθήκευσης. Επιπλέον, υπάρχει ξεχωριστή πρόβλεψη που επιτρέπει ακόμη και μεμονωμένες μπαταρίες χωρίς ΑΠΕ, για αυτοκατανάλωση, υπό την προϋπόθεση ότι δεν εγχέουν ενέργεια στο δίκτυο. Η ισχύς του inverter της μπαταρίας μπορεί να φτάνει έως το 100% της συμφωνημένης ισχύος της παροχής κατανάλωσης.
Η πρόβλεψη αυτή πρακτικά ανοίγει τον δρόμο σε έναν καταναλωτή ή μια επιχείρηση να έχει stand-alone μπαταρία behind-the-meter, να φορτίζει όταν τον συμφέρει και να χρησιμοποιεί την αποθηκευμένη ενέργεια για τη δική του κατανάλωση, χωρίς να χρειάζεται υποχρεωτικά φωτοβολταϊκό.
3. Ρυθμίζεται η συλλογική αυτοκατανάλωση.
Η απόφαση περιλαμβάνει ειδικό άρθρο για «αυτοκαταναλωτές που ενεργούν από κοινού», δηλαδή συλλογική αυτοκατανάλωση. Αυτό αφορά, για παράδειγμα, πολυκατοικίες ή ομάδες καταναλωτών που μπορούν να αξιοποιούν από κοινού την παραγωγή ενός σταθμού.
4. Ενεργειακές Κοινότητες και πολλοί προμηθευτές.
Υπάρχουν ειδικές συμβάσεις για Ενεργειακές Κοινότητες και προβλέπεται ακόμη ότι στον εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό η παροχή του σταθμού παραγωγής και οι επιμέρους παροχές κατανάλωσης μπορούν να εκπροσωπούνται από διαφορετικούς προμηθευτές. Πρόκειται για σημαντική πρακτική διευκόλυνση, επειδή δεν απαιτείται κατ' ανάγκη όλα τα μέλη να έχουν τον ίδιο προμηθευτή.
5. Τι γίνεται με την ενέργεια που περισσεύει.
Στα μοντέλα όπου επιτρέπεται η έγχυση, η πλεονάζουσα παραγωγή μπορεί να αποκτά οικονομική αξία. Στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά, για παράδειγμα, προβλέπεται αποζημίωση της πλεονάζουσας ενέργειας με βάση τη διορθωτική Ειδική Τιμή Αγοράς (ΕΤΑ) της αντίστοιχης τεχνολογίας ΑΠΕ.
Υπάρχει όμως και κατηγορία αυτοκατανάλωσης στην οποία επιτρέπεται η έγχυση χωρίς δικαίωμα αποζημίωσης. Στην περίπτωση αυτή η εκπροσώπηση γίνεται από τον ΔΑΠΕΕΠ και τα έσοδα που ενδεχομένως προκύπτουν από την πλεονάζουσα ενέργεια κατευθύνονται στον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ.
6. Πώς χρεώνεται ο καταναλωτής στο virtual net billing.
Ο προμηθευτής χρεώνει τις ανταγωνιστικές χρεώσεις στην ενέργεια που δεν έχει συμψηφιστεί. Ωστόσο, η απόφαση προβλέπει ότι μπορεί να μετακυλίει και πρόσθετες χρεώσεις που υφίσταται στη χονδρεμπορική αγορά για τη συμψηφισθείσα ενέργεια.
Το όριο των 10,8 kW
Υπάρχει επίσης ειδική μεταχείριση για φωτοβολταϊκά έως 10,8 kW. Για τη συγκεκριμένη κατηγορία προβλέπεται, μεταξύ άλλων, ότι δεν δημιουργούνται φορολογικές υποχρεώσεις από τη διάθεση της ενέργειας στο πλαίσιο του συμψηφισμού. Αν όμως η εγκατεστημένη ισχύς αυξηθεί πάνω από τα 10,8 kW ή αλλάξει η χρήση της παροχής, ο σταθμός παύει να υπάγεται στο συγκεκριμένο ειδικό καθεστώς.
Τι αλλάζει από το προηγούμενο πλαίσιο του 2024
Η νέα ΥΑ της 14/9/2026 διευρύνει το πλαίσιο που ήδη υπήρχε και το κάνει πιο λειτουργικό. Ο βασικός κορμός — net billing, virtual net billing, συλλογική αυτοκατανάλωση, δυνατότητα τρίτου επενδυτή, PPAs για την πλεονάζουσα ενέργεια — υπήρχε ήδη από την ΥΑ του 2024. Οι πραγματικά νέες παρεμβάσεις είναι κυρίως οι stand-alone μπαταρίες πίσω από τον μετρητή, τα plug-in φωτοβολταϊκά, η ευρύτερη λειτουργία με διαφορετικούς προμηθευτές και ορισμένες σημαντικές διευκρινίσεις για επιχειρήσεις με πολλές εγκαταστάσεις.
Η σημαντικότερη νέα διάταξη είναι το άρθρο 8Α για τις μεμονωμένες μπαταρίες. Επιτρέπει σε φυσικά και νομικά πρόσωπα να εγκαθιστούν σταθερούς ή κινητούς σταθμούς αποθήκευσης χωρίς να υπάρχει φωτοβολταϊκό ή άλλη μονάδα ΑΠΕ, υπό τον όρο ότι η μπαταρία δεν εγχέει ηλεκτρική ενέργεια στο Σύστημα ή το Δίκτυο. Η ισχύς του inverter μπορεί να φθάνει έως το 100% της συμφωνημένης ισχύος της παροχής.
Αυτό δεν υπήρχε στην ΥΑ του 2024 ως αυτοτελές καθεστώς. Στην προηγούμενη απόφαση η αποθήκευση ήταν ουσιαστικά συνδεδεμένη με σταθμούς αυτοπαραγωγής ΑΠΕ.
Τι σημαίνει αυτό για μια βιομηχανία
Μία βιομηχανία μπορεί πλέον, βάσει αυτής της ΥΑ, να εγκαταστήσει μπαταρία πίσω από τον μετρητή ακόμη και χωρίς φωτοβολταϊκό.
Το επιχειρηματικό μοντέλο μπορεί να είναι πολύ απλό: η μπαταρία φορτίζει από το δίκτυο σε ώρες χαμηλής τιμής και καλύπτει την εσωτερική κατανάλωση του εργοστασίου όταν η ηλεκτρική ενέργεια είναι ακριβότερη.
Για παράδειγμα, εάν μια επιχείρηση αγοράζει ενέργεια με τιμολόγιο που ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τη χονδρεμπορική αγορά, μπορεί θεωρητικά να φορτίζει τη μπαταρία στις μεσημεριανές ώρες, όταν η υψηλή παραγωγή φωτοβολταϊκών πιέζει τις τιμές προς τα κάτω, και να την αποφορτίζει στις 19:00-22:00, όταν οι τιμές συχνά αυξάνονται σημαντικά.
Η μπαταρία επομένως γίνεται ένα εργαλείο energy arbitrage behind the meter.
Αυτό όμως μπορεί να το κάνει σε καθεστώς zero feed-in, δηλαδή η ενέργεια που αποθηκεύεται να χρησιμοποιείται στην παροχή του τελικού καταναλωτή χωρίς έγχυση της μπαταρίας στο δίκτυο. Το οικονομικό όφελος για τη βιομηχανία προκύπτει από την αποφυγή αγοράς ακριβού ρεύματος για ίδια κατανάλωση, τις βραδυνές ώρες ενώ δεν έχει τη δυνατότητα να επιστρέφει ενέργεια στο δίκτυο.
Για μια βιομηχανία που ήδη διαθέτει ή σχεδιάζει φωτοβολταϊκό, το σχήμα γίνεται πιο ενδιαφέρον. Αντί να εγχέει μεγάλο μέρος της παραγωγής στις μεσημεριανές ώρες — όταν η αξία της ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να είναι πολύ χαμηλή — μπορεί να αποθηκεύει μέρος της παραγωγής και να το χρησιμοποιεί αργότερα, αυξάνοντας το ποσοστό ιδιοκατανάλωσης και μειώνει την έκθεση στην αγορά στις ακριβές ώρες.
Virtual net billing μεταξύ διαφορετικών εγκαταστάσεων.
Η απόφαση επιτρέπει ο σταθμός παραγωγής και οι καταναλώσεις που συμψηφίζονται να βρίσκονται σε διαφορετικά επίπεδα τάσης. Δηλαδή ένας σταθμός μπορεί να είναι συνδεδεμένος σε ΧΤ, ΜΤ ή ΥΤ και οι συμψηφιζόμενες καταναλώσεις επίσης σε ΧΤ, ΜΤ ή ΥΤ.
Αυτό είναι πολύ χρήσιμο για έναν όμιλο ή μια εταιρεία που έχει, εργοστάσιο σε Υψηλή Τάση, αποθήκες σε Μέση Τάση, γραφεία ή άλλες εγκαταστάσεις σε Χαμηλή Τάση, και φωτοβολταϊκό σε άλλο γεωγραφικό σημείο.
Το πλαίσιο επιτρέπει να αντιστοιχίζεται ένας σταθμός με περισσότερες παροχές του ίδιου αυτοκαταναλωτή. Στο virtual net billing, οι σταθμοί μπορούν μάλιστα να βρίσκονται σε διαφορετική περιφέρεια από τις εγκαταστάσεις κατανάλωσης, αρκεί να βρίσκονται στο ίδιο ηλεκτρικό σύστημα.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι μια βιομηχανία δεν χρειάζεται να διαθέτει αρκετή διαθέσιμη έκταση δίπλα στο εργοστάσιό της για να κάνει αυτοπαραγωγή.
Τρίτος επενδυτής: πολύ χρήσιμο για τη βιομηχανία
Η δυνατότητα ο σταθμός να ανήκει σε τρίτο επενδυτή υπήρχε ήδη το 2024. Η παλιά ΥΑ επέτρεπε στον σταθμό να εγκαθίσταται ή να διαχειρίζεται από τρίτο πρόσωπο, ενώ επέτρεπε και PPAs.
Η νέα ΥΑ το κάνει πιο σαφές: ο σταθμός του αυτοκαταναλωτή μπορεί να ανήκει σε τρίτο πρόσωπο, το οποίο μπορεί να αναλάβει εγκατάσταση, λειτουργία, μέτρηση και συντήρηση. Η οικονομική αξία της πλεονάζουσας ενέργειας παραμένει όμως προς όφελος του αυτοκαταναλωτή.
Αυτό επιτρέπει μοντέλα energy-as-a-service. Μια βιομηχανία μπορεί να μην επενδύσει ίδια κεφάλαια στο φωτοβολταϊκό ή ενδεχομένως στον εξοπλισμό αυτοκατανάλωσης και να συνεργαστεί με τρίτο επενδυτή/ESCO.
Τα PPAs δεν είναι καινούργια
Ήδη η απόφαση του 2024 προέβλεπε ο αυτοκαταναλωτής ή ο τρίτος κάτοχος του σταθμού μπορούσε να συνάψει διμερή σύμβαση αγοραπωλησίας και ο προμηθευτής ή ο ΦοΣΕ να εγγυηθεί σταθερή τιμή. Η νέα ΥΑ διατηρεί τη δυνατότητα και διατυπώνει πλέον ότι, στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα, ο αυτοκαταναλωτής μπορεί να συνάπτει PPA για την πλεονάζουσα ενέργεια σε ταυτοχρονισμένο ή εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό. Ο προμηθευτής ή ο ΦοΣΕ μπορεί επίσης να εγγυάται σταθερή τιμή πώλησης της πλεονάζουσας παραγωγής.
www.worldenergynews.gr
