Μπορούν δύο αδελφοποιημένες πόλεις να παραμείνουν φίλες όταν οι χώρες τους δεν είναι;
Η αδελφοποίηση πόλεων είναι μία από εκείνες τις ευρωπαϊκές ιδέες που συναντώνται σχεδόν παντού. Τη βλέπει κανείς στις πινακίδες καθώς εισέρχεται σε μια πόλη, οι οποίες τη συνδέουν με μια άλλη πόλη που βρίσκεται εκατοντάδες, μερικές φορές χιλιάδες, χιλιόμετρα μακριά.
Η ιδέα γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πόλεις σε ολόκληρη την Ευρώπη άρχισαν να αδελφοποιούνται, ελπίζοντας ότι οι σχέσεις μεταξύ απλών ανθρώπων θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αποκατάσταση μέρους της εμπιστοσύνης που είχε καταστραφεί από τη σύγκρουση.
Ένας άλλος πόλεμος, αυτός της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλάζει τώρα το νόημα της διπλωματίας των πόλεων
Το Rapporteur εξέτασε τους 272 δήμους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους οποίους είναι γνωστό ότι έχουν αδελφοποιηθεί με ρωσικές πόλεις. Σχεδόν πέντε χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, 124 εξακολουθούν να αναφέρουν δημόσια ή να διατηρούν αυτές τις σχέσεις. Άλλοι 63 τις έχουν αναστείλει επίσημα.
Για τους υπόλοιπους, η εξακρίβωση του κατά πόσο πολλές από αυτές τις σχέσεις εξακολουθούν να υφίστανται αποδείχθηκε απροσδόκητα δύσκολη.
Το Eurocities, το μεγαλύτερο δίκτυο ευρωπαϊκών πόλεων, αντιμετώπισε το ίδιο πρόβλημα, δηλώνοντας στο Rapporteur ότι εξακολουθεί να μην υπάρχει «επαρκώς ολοκληρωμένο σύνολο δεδομένων» για την εξαγωγή ενός αξιόπιστου αριθμού σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Ορισμένοι δήμοι δεν απάντησαν στο Rapporteur, άλλοι δεν δημοσίευσαν πληροφορίες και σε αρκετές περιπτώσεις τα μόνα διαθέσιμα στοιχεία φαίνεται να είναι παρωχημένα εδώ και χρόνια.
Η Γερμανία ξεχωρίζει και στις δύο περιπτώσεις
Είχε μακράν τον μεγαλύτερο αριθμό αδελφοποιήσεων με τη Ρωσία στο σύνολο των δεδομένων (69) και έχει προχωρήσει περισσότερο από κάθε άλλη χώρα στην κατάργησή τους. Οι γερμανικοί δήμοι αντιστοιχούν σε 33 από τις 63 επιβεβαιωμένες αναστολές.
Ακολουθεί η Φινλανδία, η οποία είχε 20 αδελφοποιήσεις και έχει αναστείλει εννέα, ενώ έπεται η Γαλλία με έξι αναστολές από τις 33 αδελφοποιήσεις της.
Η Βουλγαρία, εν τω μεταξύ, είχε τον δεύτερο μεγαλύτερο αριθμό δήμων που ήταν αδελφοποιημένοι με ρωσικές πόλεις (42). Δεν καταγράφεται καμία επίσημη αναστολή αυτών των σχέσεων.
Η Ιταλία επίσης δεν έχει επιβεβαιωμένες αναστολές. Η πόλη της Μάντοβα, για παράδειγμα, εξακολουθούσε να αναφέρει την πόλη Pushkin στον ιστότοπό της, ο οποίος ενημερώθηκε το 2025.
Από την Ευρώπη στη Μόσχα
Δεν υπάρχει ευρωπαϊκός κανόνας που να ορίζει τι πρέπει να κάνουν οι πόλεις.
«Οι αντιδράσεις σχετικά με τις αδελφοποιήσεις με ρωσικές κωμοπόλεις και πόλεις στην Ευρώπη εναπόκεινταν στους επιμέρους δήμους, σύμφωνα με την αρχή της αυτοδιοίκησης και της επικουρικότητας», δήλωσε στο Rapporteur η Jessica Baier, από το Συμβούλιο Ευρωπαϊκών Δήμων και Περιφερειών (CEMR).
Το CEMR έχει «καταδικάσει απερίφραστα τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας από την πρώτη στιγμή». Ορισμένες πόλεις συζήτησαν οι ίδιες το ζήτημα. Οι εθνικές ενώσεις τοπικής αυτοδιοίκησης εξέδωσαν συστάσεις προς τα μέλη τους.
Αριθμός αδελφοποιήσεων που έχουν ή είχαν οι ευρωπαϊκές πόλεις με ρωσικές πόλεις
Αυτό μας οδηγεί στο ερώτημα: όταν καταρρέουν οι σχέσεις μεταξύ χωρών, τι πρέπει να συμβαίνει με τη σχέση μεταξύ δύο πόλεων;
Στη Γερμανία, η Δρέσδη εξακολουθεί να διατηρεί την αδελφοποίησή της με την Αγία Πετρούπολη, αλλά έχει καταδικάσει τον πόλεμο. Το Erlangen περιορίζει τη σχέση του στην κοινωνία των πολιτών, καθώς η πρόταση αναστολής της αδελφοποίησης απορρίφθηκε με 37 ψήφους έναντι 2.
Στην Αυστρία, το Wels πλαισιώνει τις σχέσεις του με το Krasnodar γύρω από την «αμοιβαία διεθνή κατανόηση».
«Η διπλωματία των πόλεων μπορεί να διατηρήσει διαύλους συνεργασίας και να αποδειχθεί ιδιαίτερα πολύτιμη όταν η εθνική διπλωματία αντιμετωπίζει περιορισμούς ή είναι έντονα πολιτικοποιημένη», δήλωσε ο Pietro Reviglio, σύμβουλος πολιτικής και έρευνας του Eurocities.
Αυτό ισχύει ακόμη και καθώς οι αδελφοποιήσεις έχουν υποχωρήσει στη λίστα των προτεραιοτήτων των δημάρχων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Το Eurocities διαπίστωσε ότι οι σχέσεις μεταξύ πόλεων αποτελούσαν τη δεύτερη σημαντικότερη προτεραιότητα των πόλεων το 2023, ενώ φέτος βρίσκονται στην πέμπτη θέση.
«Οι πιο περιορισμένοι προϋπολογισμοί και το πιο σύνθετο διεθνές περιβάλλον δυσχεραίνουν τη διμερή συνεργασία», υποστήριξε το Eurocities, «ακόμη κι αν ορισμένες αδελφοποιήσεις εξακολουθούν να έχουν σημασία».
Αδελφοποιήσεις πόλεων
Είναι βέβαιο ότι η αδελφοποίηση πόλεων δεν υπήρξε ποτέ ανεξάρτητη από την πολιτική. Η ιστορία της ακολούθησε σε μεγάλο βαθμό την πορεία της ίδιας της Ευρώπης.
Η Baier ανέφερε ότι το πρώτο μεγάλο κύμα αδελφοποιήσεων προέκυψε από τη μεταπολεμική συμφιλίωση, ιδιαίτερα μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας, καθώς και από τις συνεργασίες με το Ηνωμένο Βασίλειο για την ενίσχυση της αμοιβαίας κατανόησης. Η έμφαση δινόταν συχνά στον πολιτισμό, στον αθλητισμό και στις ανταλλαγές μεταξύ νέων.
Αυτό οδήγησε στην «ιδέα ότι η Ευρώπη οικοδομείται μέσα από τις κωμοπόλεις, τις πόλεις και τις περιφέρειες».
Καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση διευρυνόταν, πρόσθεσε, οι πόλεις της δυτικής Ευρώπης ανέπτυξαν νέους δεσμούς με περιοχές χωρών όπως η Ρουμανία και η Ουγγαρία. Άρχισαν επίσης να αξιοποιούν αυτές τις σχέσεις για να ανταλλάσσουν απόψεις σχετικά με προβλήματα που αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερο από κοινού, από την κλιματική αλλαγή και τις φυσικές καταστροφές έως την Covid.
Πόλεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εξακολουθούν να αναφέρουν σήμερα μια ρωσική πόλη ως αδελφοποιημένη
Στη συνέχεια, η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία
Kαι καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρούσε στην απομόνωσή της, οι δήμοι που είχαν ρωσικές αδελφοποιημένες πόλεις έπρεπε να εξηγήσουν τι σήμαινε πλέον η διατήρηση αυτών των δεσμών.
Η αδελφοποιημένη πόλη εξακολουθούσε να υπάρχει. Όμως, υπήρχε και ο πόλεμος.
Ακόμη και πριν από τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας το 2022, το CEMR είχε καταγράψει «τεράστια αύξηση» στις επαφές και τις αδελφοποιήσεις μεταξύ ουκρανικών δήμων και πόλεων σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ανέφερε η Baier.
Η Βαρκελώνη, για παράδειγμα, δήλωσε ότι πρόσφατα υπέγραψε συμφωνία με το Κίεβο και το Χάρκοβο. Το ίδιο το CEMR προσπαθεί να συνδέσει ουκρανικούς δήμους με λιγότερους από 50.000 κατοίκους με ευρωπαίους εταίρους.
Ο Reviglio εξήγησε ότι «σε πολλές περιπτώσεις, πρόκειται για πρακτικές σχέσεις συνεργασίας και όχι για τελετουργικές αδελφοποιήσεις», οι οποίες περιλαμβάνουν έκτακτη και ανθρωπιστική υποστήριξη, καθώς και συνεργασία στον τομέα της ενέργειας.
Αυτός είναι επίσης ο λόγος για τον οποίο η συνεργασία μεταξύ πόλεων εξακολουθεί να αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα μόνο στην Ανατολική και την Κεντρική Ευρώπη, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του Eurocities.
Η επόμενη γενιά
Η αδελφοποίηση πόλεων δεν καθίσταται περιττή, αλλά καλείται να προσαρμοστεί. Ή, όπως το έθεσε ο Reviglio: λιγότερος συμβολισμός και περισσότερη ουσία.
Με περιορισμένο προσωπικό και οικονομικούς πόρους, οι πόλεις αναζητούν σχέσεις που οδηγούν σε απτά αποτελέσματα, είτε αυτό σημαίνει οικονομική διπλωματία είτε στενότερη σύνδεση με τις αποφάσεις που λαμβάνονται στις Βρυξέλλες.
Ο Reviglio δήλωσε ότι η επόμενη γενιά αδελφοποιήσεων έχει «σαφή σκοπό, πολιτική αιτιολόγηση και μηχανισμό υλοποίησης».
Ακόμη και η αναζήτηση εταίρου γίνεται πλέον με διαφορετικό τρόπο. Το CEMR διαθέτει τη δική του ψηφιακή πλατφόρμα αντιστοίχισης, μέσω της οποίας οι δήμοι μπορούν να αναζητούν πόλεις που επιθυμούν να αναπτύξουν νέους δεσμούς.
Η παλιά ιδέα, ωστόσο, παραμένει αναγνωρίσιμη, επειδή οι πόλεις επικοινωνούν απευθείας μεταξύ τους με τρόπους που συχνά δεν είναι διαθέσιμοι στους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
www.worldenergynews.gr
