Από τις 23 Οκτωβρίου ισχύει η υποχρέωση ομαλής μεταβολής της παραγωγής των χαρτοφυλακίων ΑΠΕ, ενώ η εφαρμογή των αντίστοιχων αλλαγών στην εκκαθάριση προϋποθέτει ανακοίνωση ετοιμότητας του ΑΔΜΗΕ. Η απόφαση Ε-217/2026 της ΡΑΑΕΥ, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 6415/23.10.2026, τροποποιεί τον Κανονισμό Αγοράς Εξισορρόπησης, θέτοντας κανόνες για την αποφυγή απότομων αυξομειώσεων της παραγωγής που μπορούν να διαταράξουν την ασφαλή λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι περιπτώσεις στις οποίες παραγωγοί και Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης, οι εταιρείες που εκπροσωπούν ομάδες σταθμών ΑΠΕ στην αγορά, αποφασίζουν να περιορίσουν την παραγωγή για οικονομικούς λόγους. Όπως επισημαίνει ο ΑΔΜΗΕ στην εισήγησή του, οι μηδενικές ή αρνητικές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά έχουν οδηγήσει σε αυτόβουλους περιορισμούς παραγωγής μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, δημιουργώντας αιφνίδιες απώλειες ισχύος.
Με τους νέους κανόνες, οι μεταβολές που πραγματοποιούν οι ΦοΣΕ χωρίς σχετική εντολή του ΑΔΜΗΕ ή του ΔΕΔΔΗΕ θα πρέπει να γίνονται σταδιακά, μέσα σε δέκα λεπτά. Παράλληλα, προσαρμόζεται ο τρόπος υπολογισμού των αποκλίσεων, ώστε η οικονομική εκκαθάριση να λαμβάνει υπόψη αυτή την ομαλή μετάβαση.
Η έναρξη εφαρμογής των νέων υπολογισμών
Παρότι η απόφαση έχει δημοσιευθεί, προβλέπεται ειδική διαδικασία για την ενεργοποίηση των νέων υπολογισμών στις εκκαθαρίσεις.
Σύμφωνα με το νέο άρθρο 27.6, οι υπολογισμοί που ενσωματώνουν τη δεκάλεπτη γραμμική μεταβολή θα περιληφθούν στα αποτελέσματα των εκκαθαρίσεων μετά από ανακοίνωση του ΑΔΜΗΕ στην επίσημη ιστοσελίδα του σχετικά με την ετοιμότητά του να τους εφαρμόσει.
Παράλληλα, ζητείται να υποβληθούν στη ΡΑΑΕΥ, μέσα σε δέκα ημέρες από τη δημοσίευση της απόφασης, αναλυτικός κατάλογος των απαραίτητων ενεργειών και σχετικό χρονοδιάγραμμα. Η δεκαήμερη προθεσμία αφορά συνεπώς την παρουσίαση των βημάτων υλοποίησης, ενώ η έναρξη των νέων υπολογισμών εξαρτάται από την ανακοίνωση ετοιμότητας του Διαχειριστή.
Πώς θα εφαρμόζεται η δεκάλεπτη μεταβολή
Με το νέο άρθρο 7.5 του Κανονισμού Αγοράς Εξισορρόπησης, οι ΦοΣΕ που εκπροσωπούν τις προβλεπόμενες κατηγορίες χαρτοφυλακίων ΑΠΕ υποχρεούνται να μεταβάλλουν γραμμικά την ενεργό ισχύ τους μέσα σε δέκα λεπτά, όταν η αλλαγή γίνεται με δική τους πρωτοβουλία και χωρίς εντολή του ΑΔΜΗΕ ή του ΔΕΔΔΗΕ.
Η υποχρέωση καλύπτει τα Κατανεμόμενα Χαρτοφυλάκια Μη Ελεγχόμενης Παραγωγής, τα Μη Κατανεμόμενα Χαρτοφυλάκια Σταθμών και τα Χαρτοφυλάκια Μονάδων ΑΠΕ χωρίς Υποχρέωση Συμμετοχής στην Αγορά.
Η μετάβαση ξεκινά πέντε λεπτά πριν από την έναρξη της αντίστοιχης Περιόδου Εκκαθάρισης Αποκλίσεων και ολοκληρώνεται πέντε λεπτά μετά. Με απλά λόγια, η παραγωγή θα πρέπει να αυξάνεται ή να μειώνεται με σταθερό ρυθμό, αποφεύγοντας ένα απότομο «σκαλοπάτι» στην ισχύ που εισέρχεται στο σύστημα.
Ενδεικτικά, εάν ένα χαρτοφυλάκιο πρόκειται να μειώσει την παραγωγή του από τα 100 MW στα 50 MW κατά την αλλαγή περιόδου στις 13:00, η μεταβολή θα πρέπει να ξεκινήσει στις 12:55 και να ολοκληρωθεί στις 13:05. Έτσι, το σύστημα θα έχει μια σταδιακή μείωση παραγωγής κατά 50 MW, αντί να χάσει ολόκληρη την ποσότητα μέσα σε δευτερόλεπτα.
Η ρύθμιση δεν περιορίζεται στις ώρες μηδενικών ή αρνητικών τιμών. Στο σκεπτικό της απόφασης επισημαίνεται ότι οι απότομες μεταβολές ισχύος μπορούν να επηρεάσουν την ασφάλεια και την ευστάθεια του συστήματος ανεξάρτητα από τις συνθήκες της αγοράς.
Οι κίνδυνοι από τις απότομες περικοπές
Η παρέμβαση της ΡΑΑΕΥ στηρίζεται στις επισημάνσεις του ΑΔΜΗΕ για τις επιπτώσεις που έχουν οι ταυτόχρονες και απότομες μεταβολές παραγωγής στην ευστάθεια του συστήματος.
Σύμφωνα με τον Διαχειριστή, κατά τα τελευταία δύο έτη καταγράφηκαν περιπτώσεις στις οποίες σταθμοί ΑΠΕ περιόρισαν αυτοβούλως την παραγωγή τους, μετά από σχετική ενημέρωση των ΦοΣΕ που τους εκπροσωπούν, λόγω αρνητικών ή μηδενικών τιμών στην Αγορά Επόμενης Ημέρας. Οι περιορισμοί αυτοί πραγματοποιήθηκαν χωρίς έλεγχο και μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
Όταν η συμπεριφορά αυτή εκδηλώνεται ταυτόχρονα σε πολλούς σταθμούς, το αποτέλεσμα για το ηλεκτρικό σύστημα μπορεί να προσομοιάζει με πολλαπλή βλάβη κρίσιμων στοιχείων του: μεγάλη ποσότητα παραγωγής χάνεται ξαφνικά και πρέπει να αντικατασταθεί ώστε να διατηρηθεί η ισορροπία μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης.
Ο ΑΔΜΗΕ υπογραμμίζει ότι η αβεβαιότητα ως προς το πότε, σε ποιο μέγεθος και με ποιον τρόπο θα περιοριστεί η παραγωγή δυσκολεύει σημαντικά τον προγραμματισμό των μονάδων. Παράλληλα, αυξάνει την ανάγκη διατήρησης εφεδρειών, οδηγεί σε σπατάλη πόρων, όπως τα ύδατα, και δημιουργεί κίνδυνο μπλακάουτ.
Αλλάζει και η οικονομική εκκαθάριση
Την υποχρέωση ομαλής μεταβολής συνοδεύει αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο υπολογίζονται οι αποκλίσεις από τα προγράμματα της αγοράς.
Ο ΑΔΜΗΕ θα διορθώνει την ποσότητα του Προγράμματος Αγοράς κάθε περιόδου, λαμβάνοντας υπόψη τη δεκάλεπτη γραμμική μετάβαση μεταξύ διαδοχικών προγραμμάτων. Το διορθωμένο πρόγραμμα θα χρησιμοποιείται τόσο για τον υπολογισμό της τελικής απόκλισης όσο και για τους σχετικούς υπολογισμούς των Χρεώσεων μη Συμμόρφωσης.
Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική παραγωγή ή κατανάλωση θα συγκρίνεται με ένα πρόγραμμα που αποτυπώνει τη σταδιακή αλλαγή της ισχύος. Η προσαρμογή αφορά τις συγκεκριμένες κατηγορίες χαρτοφυλακίων ΑΠΕ και τα χαρτοφυλάκια φορτίου.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της ΡΑΑΕΥ, η αλλαγή αυτή παρέχει οικονομικό κίνητρο για την ομαλή μεταβολή της παραγωγής. Παράλληλα, φέρνει το πρόγραμμα που χρησιμοποιείται στην εκκαθάριση πιο κοντά στην προβλεπόμενη συμπεριφορά των χαρτοφυλακίων κατά τη μετάβαση από τη μία περίοδο στην επόμενη.
Έλεγχοι για την τήρηση των εντολών
Η απόφαση τροποποιεί επίσης τις διατάξεις που αφορούν την ανταπόκριση στις εντολές του ΑΔΜΗΕ μέσω της διαδικασίας χειροκίνητης Εφεδρείας Αποκατάστασης Συχνότητας.
Πρόκειται για την υπηρεσία μέσω της οποίας ο Διαχειριστής ενεργοποιεί αύξηση ή μείωση ισχύος για την εξισορρόπηση του συστήματος. Οι συμμετέχοντες οφείλουν να συμμορφώνονται με το προβλεπόμενο προφίλ ενεργοποίησης, δηλαδή με τον τρόπο και τον ρυθμό με τον οποίο πρέπει να ανταποκρίνονται στην εντολή.
Τα χαρακτηριστικά του επιτρεπόμενου προφίλ και το εύρος ανοχής καθορίζονται στην αντίστοιχη Τεχνική Απόφαση. Ο ΑΔΜΗΕ μπορεί να διενεργεί ελέγχους και, όταν διαπιστώνει αποκλίσεις, να επιβάλλει τις προβλεπόμενες Χρεώσεις μη Συμμόρφωσης.
www.worldenergynews.gr
