Την ανάγκη επιστροφής σε στοχευμένες και προσωρινές επιδοτήσεις για την προστασία των καταναλωτών από την ενεργειακή ακρίβεια αναγνωρίζει πλέον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς η Ευρώπη προετοιμάζεται για έναν δύσκολο χειμώνα με υψηλές τιμές φυσικού αερίου και πετρελαϊκών προϊόντων. Ο Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν, μετά το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας στο Λουξεμβούργο, αποδέχθηκε ότι ακόμη και η επιδότηση ορυκτών καυσίμων μπορεί να είναι αναγκαία υπό τις σημερινές συνθήκες, επιμένοντας παράλληλα στη μείωση της φορολογίας του ηλεκτρικού ρεύματος.
Στο μέτωπο των καυσίμων, ανακοίνωσε επιτάχυνση της αποδέσμευσης 42,6 εκατ. βαρελιών από στρατηγικά αποθέματα, περίπου τα μισά από τα οποία θα είναι ντίζελ, και διάλογο με τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια για περαιτέρω αύξηση της παραγωγής τους. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι οι παρεμβάσεις αυτές δεν αναιρούν την προοπτική ενός χειμώνα με ακριβό ντίζελ, καθώς η γεωπολιτική κατάσταση εξακολουθεί να επιβαρύνει την αγορά.
Οι δηλώσεις του αποτυπώνουν τη μετατόπιση του ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος προς την άμεση αντιμετώπιση του κόστους της κρίσης. Το TTF ξεπέρασε την Τετάρτη τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα και την Πέμπτη, παρά την υποχώρησή του, παρέμενε κοντά στα 98 ευρώ. Στην Ελλάδα, η τιμή χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας για την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου διαμορφώνεται στα 284 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ η μέση τιμή του Οκτωβρίου καταγράφει μέχρι στιγμής αύξηση περίπου 24% έναντι του Σεπτεμβρίου.
Η διατήρηση αυτών των επιπέδων ενισχύει τις πιέσεις στα κυμαινόμενα τιμολόγια και επαναφέρει στο προσκήνιο τις επιδοτήσεις λογαριασμών, προς τις οποίες προσανατολίζεται η ελληνική κυβέρνηση. Για την Αθήνα, το κρίσιμο ζήτημα είναι να εξασφαλιστεί και η δημοσιονομική ευελιξία που θα επιτρέψει τη χρηματοδότησή τους.
Τι ζητάει η Ελλάδα
Με την ανάγκη επιδοτήσεων πλέον φανερή, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου ζήτησε δημοσιονομικό περιθώριο για άμεσες παρεμβάσεις στήριξης, μέσω της αξιοποίησης της εθνικής ρήτρας διαφυγής.
Χαρακτήρισε την κατάσταση « πρωτοφανή και ενδεχομένως τη σοβαρότερη ενεργειακή κρίση που έχει αντιμετωπίσει η Ευρώπη». Επικαλέστηκε τα συμπεράσματα του τελευταίου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τα οποία ζητούν επειγόντως συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση, με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα και με σεβασμό στις ιδιαίτερες συνθήκες των κρατών-μελών και στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.
«Καθήκον μας τώρα είναι να μετατρέψουμε την απόφαση των ηγετών των κρατών μας σε πράξη», τόνισε, ζητώντας ευελιξία ώστε να χρηματοδοτηθεί η ενεργειακή στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων.
Πρότεινε, μάλιστα, κοινή συνεδρίαση των υπουργών Ενέργειας με τους υπουργούς Οικονομικών, στο πλαίσιο του ECOFIN και του Eurogroup.
Σημειώνεται ότι το ισχύον πλαίσιο για τη ρήτρα διαφυγής εξαιρεί τις επιδοτήσεις λογαριασμών και καυσίμων και τις εισοδηματικές ενισχύσεις. Η Αθήνα επιδιώκει επομένως αλλαγή στους όρους επιλεξιμότητας, ώστε να μπορεί να αξιοποιηθεί η ευελιξία και για την άμεση αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας.
Το επόμενο βήμα είναι η εξειδίκευση του αιτήματος προς την Επιτροπή, με προσδιορισμό των μέτρων, του κόστους και της διάρκειάς τους. Για την απαιτούμενη προσαρμογή της έγκρισης θα χρειαστούν αξιολόγηση και σύσταση της Επιτροπής και σχετική απόφαση του Συμβουλίου, με διασφάλιση της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Η κοινή συνεδρίαση που προτείνει η Ελλάδα αποσκοπεί στην επιτάχυνση αυτής της πολιτικής και θεσμικής συνεννόησης.
Επάρκεια ενέργειας, αλλά δυσκολία πληρωμής
Ο Γιόργκενσεν ξεκαθάρισε ότι δεν αναμένεται πρόβλημα επάρκειας εφοδιασμού καθαυτό. Υπογράμμισε όμως ότι η διαθεσιμότητα καυσίμων δεν αρκεί όταν οι καταναλωτές αδυνατούν να καλύψουν το κόστος τους.
Όπως εξήγησε, για έναν πολίτη που δεν μπορεί να πληρώσει τον λογαριασμό φυσικού αερίου, μικρή σημασία έχει πόσο αέριο υπάρχει στην αγορά. Η επισήμανση αυτή προσδιορίζει και την πρόκληση για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις: η ενεργειακή ασφάλεια πρέπει να συνοδεύεται από οικονομικά προσιτή ενέργεια.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Επίτροπος αναγνώρισε ότι τα κράτη-μέλη μπορούν να επιλέξουν επιδοτήσεις, ακόμη και για ορυκτά καύσιμα, όπου αυτό είναι αναγκαίο. Έθεσε ως προϋπόθεση οι ενισχύσεις να είναι στοχευμένες και προσωρινές, χωρίς να ανακοινώσει κοινό ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πρόγραμμα.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι ιδιαίτερη αξία έχουν οι παρεμβάσεις που προσφέρουν ανακούφιση και μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Ανέφερε την αντικατάσταση λεβήτων φυσικού αερίου και πετρελαίου με αντλίες θερμότητας και τη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση, εκτιμώντας ότι τέτοια μέτρα μπορούν να αποδώσουν και σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.
Επιμονή στη μείωση των φόρων στο ρεύμα
Σαφής ήταν η θέση του Επιτρόπου υπέρ της μείωσης της φορολογίας στην ηλεκτρική ενέργεια, παρά τις αντιρρήσεις που διατυπώνουν κράτη-μέλη στη σχετική ευρωπαϊκή πρόταση.
Ο Γιόργκενσεν υποστήριξε ότι η μείωση των φόρων μπορεί να αποτυπωθεί άμεσα στους λογαριασμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων, ενώ ταυτόχρονα καθιστά οικονομικά ελκυστικότερη την αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με ηλεκτρική ενέργεια. Επισήμανε ότι σε ορισμένες χώρες η φορολογία του ρεύματος είναι τετραπλάσια από εκείνη του φυσικού αερίου, κάτι που χαρακτήρισε αντίθετο προς τους ευρωπαϊκούς στόχους εξηλεκτρισμού.
Από την πλευρά της ιρλανδικής προεδρίας, ο υπουργός Ντάρα Ο’ Μπράιεν αναγνώρισε ότι ορισμένες κυβερνήσεις εξέφρασαν έντονες αντιρρήσεις. Απέφυγε, ωστόσο, να θεωρήσει τη φορολογική πρόταση οριστικά απορριφθείσα, σημειώνοντας ότι οι θέσεις των κρατών θα ληφθούν υπόψη στην αναζήτηση συμβιβασμού.
Στρατηγικά αποθέματα και αύξηση της παραγωγής των διυλιστηρίων
Για τη σταθεροποίηση της αγοράς πετρελαϊκών προϊόντων, τα κράτη-μέλη επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους να επιταχύνουν την αποδέσμευση 42,6 εκατ. βαρελιών από στρατηγικά αποθέματα κατά τους επόμενους μήνες, με περίπου το μισό της ποσότητας να αφορά ντίζελ.
Ερωτηθείς κατά πόσο η παρέμβαση επαρκεί για να μειώσει τις τιμές, ο Γιόργκενσεν δεν δεσμεύθηκε για συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Ανέφερε ότι η Επιτροπή θα παρακολουθεί τις επιπτώσεις μαζί με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας και ότι η διάθεση αποθεμάτων αποτελεί ένα από τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται.
Πρόσθεσε ότι την προηγουμένη είχε πραγματοποιήσει, μαζί με τον Επίτροπο Άντριους Κουμπίλιους, την πρώτη συνάντηση διαλόγου με τα διυλιστήρια, προκειμένου να εξεταστεί η δυνατότητα περαιτέρω αύξησης της παραγωγής. Αναγνώρισε, πάντως, ότι η γεωπολιτική κρίση διατηρεί ισχυρές πιέσεις και ότι οι τιμές του ντίζελ αναμένεται να παραμείνουν υψηλές τον χειμώνα.
Συμφωνία για τις χρεώσεις δικτύων επιδιώκει η προεδρία
Παράλληλα με τις έκτακτες παρεμβάσεις, το Συμβούλιο εξέτασε τις αλλαγές στις χρεώσεις δικτύων και τις επενδύσεις που απαιτούνται για την επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού.
Η ιρλανδική προεδρία επιδιώκει τη διαμόρφωση κοινής διαπραγματευτικής θέσης των κρατών-μελών στο Συμβούλιο Ενέργειας του Δεκεμβρίου. Στόχος είναι η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση υφιστάμενων και νέων υποδομών, με όφελος για το συνολικό κόστος του συστήματος και τους καταναλωτές.
Ο Ο’ Μπράιεν ανέφερε επίσης ότι βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την ευρύτερη δέσμη μέτρων για τα ηλεκτρικά δίκτυα, με στόχο την τελική συμφωνία εντός της ιρλανδικής προεδρίας.
Στη συζήτηση, η Ελλάδα υποστήριξε τις έγκαιρες επενδύσεις σε σύγχρονα και έξυπνα δίκτυα, καθώς και τη μεγαλύτερη διαφάνεια των χρεώσεων μέσω χρονικών και γεωγραφικών σημάτων τιμολόγησης. Ζήτησε όμως ευελιξία για τα κράτη και τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, ώστε οι ευρωπαϊκοί κανόνες να ανταποκρίνονται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ενεργειακού συστήματος.
www.worldenergynews.gr
