Η Παγκόσμια Τράπεζα αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των αυτόνομων ηλιακών συστημάτων στην πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια, καθώς η ραγδαία μείωση του κόστους και η εξάπλωση των φωτοβολταϊκών επιταχύνουν την ενεργειακή μετάβαση στην Αφρική και την Ασία (Oil Price)
Η Παγκόσμια Τράπεζα κατατάσσει πλέον την αυτόνομη ηλιακή ενέργεια εκτός δικτύου ως τον φθηνότερο τρόπο παροχής ηλεκτρικής ενέργειας σε τουλάχιστον 398 εκατομμύρια ανθρώπους που εξακολουθούν να ζουν χωρίς πρόσβαση σε αυτήν. Κοινή έκθεση που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα από το Πρόγραμμα Υποστήριξης Διαχείρισης του Ενεργειακού Τομέα (ESMAP) της Παγκόσμιας Τράπεζας και τον σύνδεσμο της βιομηχανίας αυτόνομων ηλιακών συστημάτων GOGLA αντιμετωπίζει πλέον την τεχνολογία αυτή ως μόνιμη υποδομή. Συστήματα που κάποτε πωλούνταν ως προσωρινή λύση μέχρι να φτάσει το κεντρικό δίκτυο ηλεκτροδότησης τροφοδοτούν πλέον νοικοκυριά, επιχειρήσεις και εργοστάσια, ενώ το 95% των πελατών που συμμετείχαν στην έρευνα εξακολουθούσαν να διαθέτουν λειτουργικά οικιακά ηλιακά συστήματα τέσσερα ή περισσότερα χρόνια μετά την αγορά τους.
Η έκθεση εκτιμά ότι η παροχή αξιόπιστης ηλεκτροδότησης εκτός δικτύου στους 398 εκατομμύρια ανθρώπους θα απαιτήσει 11,4 δισ. δολάρια μεταξύ 2027 και 2030. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει 1,3 δισ. δολάρια ετησίως σε επιχορηγήσεις και επιδοτήσεις για τη βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας, καθώς και 1,6 δισ. δολάρια ετησίως σε χρηματοδότηση μέσω μετοχικού κεφαλαίου, δανείων και απαιτήσεων. Πρόκειται για ένα μικρό αλλά κρίσιμο μέρος των 3 έως 5 τρισ. δολαρίων σε μέσες ετήσιες επενδύσεις που απαιτούνται παγκοσμίως για την ενεργειακή μετάβαση έως το 2030.
Ο κλάδος υποστηρίζει ήδη 219.000 θέσεις εργασίας στις εταιρείες που παρακολουθεί η GOGLA, με την πλήρη απασχόληση να αυξάνεται κατά 29% μεταξύ 2021 και 2025. Περίπου 7,4 εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν αυτόνομα ηλιακά συστήματα για τη λειτουργία πολύ μικρών επιχειρήσεων ή άλλων δραστηριοτήτων που αποφέρουν εισόδημα, δημιουργώντας εκτιμώμενα πρόσθετα έσοδα και εξοικονομήσεις ύψους 28 δισ. δολαρίων σε διάστημα 15 ετών.
Σύμφωνα με την έκθεση, ο αριθμός των ανθρώπων που χρησιμοποιούν αυτόνομα ηλιακά προϊόντα, όπως οικιακά ηλιακά συστήματα, αντλίες νερού, γεννήτριες και φανάρια, αυξήθηκε κατά 26% τα τελευταία δύο χρόνια, από 118 εκατομμύρια σε 149 εκατομμύρια. Ωστόσο, η εξάπλωση της τεχνολογίας παρουσιάζει μεγάλες ανισότητες. Στην υποσαχάρια Αφρική, το 47% του συνόλου των πωλήσεων οικιακών ηλιακών συστημάτων το 2025 πραγματοποιήθηκε στην Κένυα, τη Νιγηρία και τη Ζάμπια, ενώ οι περισσότερες αγορές στη Δυτική και Κεντρική Αφρική δεν παρουσιάζουν ανάπτυξη.
Η Κένυα παραμένει η μεγαλύτερη αγορά μεταξύ των χωρών που παρακολουθούνται, με τις πωλήσεις να αυξάνονται κατά 61% μεταξύ 2023 και 2025, φτάνοντας περίπου τα 2,4 εκατομμύρια μονάδες. Το υψηλό αρχικό κόστος εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό εμπόδιο για τις φτωχότερες κοινότητες. Μόνο περίπου το ένα τρίτο των νοικοκυριών χωρίς ηλεκτροδότηση μπορεί να αντεπεξέλθει οικονομικά σε ένα βασικό σύστημα Tier 1 με μοντέλο πληρωμής ανάλογα με τη χρήση (pay-as-you-go), ένα ακόμη τρίτο μπορεί να το αποκτήσει μόνο με μεγάλη οικονομική δυσκολία, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό αδυνατεί να το αγοράσει.
Παρά ταύτα, η υιοθέτηση της ηλιακής ενέργειας επιταχύνεται παγκοσμίως, κυρίως χάρη στη μείωση του κόστους. Τα ηλιακά πάνελ κινεζικής κατασκευής έχουν υποχωρήσει στα 12 σεντς ανά watt, από 5 έως 6 δολάρια ανά watt στις αρχές της χιλιετίας. Πρόκειται για μείωση της τάξης των 40 έως 50 φορές, η οποία έχει αναδιαμορφώσει τα οικονομικά δεδομένα της πρόσβασης στην ενέργεια.
Ειδικότερα, η Αφρική βιώνει μια πρωτοφανή έκρηξη στην εγκατάσταση ηλιακών συστημάτων, με την ήπειρο να βρίσκεται σε τροχιά εγκατάστασης ιστορικού ρεκόρ ισχύος 17 GW το 2026. Αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση 45% σε ετήσια βάση και αποτελεί το τρίτο διαδοχικό έτος κατά το οποίο καταγράφεται νέο ρεκόρ. Περίπου 36 από τις 54 χώρες της Αφρικής αναμένεται να καταγράψουν επίπεδα-ρεκόρ στις νέες εγκαταστάσεις, ενώ 19 χώρες σημειώνουν τριψήφιους ρυθμούς ανάπτυξης, με πρωταθλήτριες τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, με 544%, και τη Ζιμπάμπουε, με 282%. Περίπου το 94% των πάνελ που εγκαθίστανται σε ολόκληρη την Αφρική εξακολουθούν να προέρχονται από την Κίνα, αν και η παραγωγική ικανότητα της ηπείρου στον τομέα των ηλιακών πάνελ αναμένεται να τετραπλασιαστεί, φτάνοντας περίπου τα 3,5 GW το 2026.
Αντίστοιχα, η Ινδία βιώνει μια ηλιακή επανάσταση, με την εγκατεστημένη ηλιακή ισχύ να φτάνει τα 164,59 GW στις 31 Ιουλίου 2026. Η Ινδία υλοποιεί επίσης φιλόδοξα προγράμματα εγκατάστασης ηλιακών συστημάτων σε νοικοκυριά. Το πρόγραμμα PM Surya Ghar (Muft Bijli Yojana) προβλέπει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων σε στέγες 10 εκατομμυρίων νοικοκυριών και μέχρι τα μέσα Αυγούστου είχε καλύψει περίπου 5,16 εκατομμύρια. Το πρόγραμμα συνδυάζει επιδοτήσεις κεφαλαίου με χρηματοδότηση χαμηλού επιτοκίου, με στόχο την παροχή έως και 300 μονάδων δωρεάν ηλεκτρικής ενέργειας τον μήνα. Προβλέπει επιδοτήσεις έως 78.000 ρουπίες, περίπου 820 δολάρια, για οικιακά συστήματα ισχύος 3 kW ή μεγαλύτερης, καθώς και πρόσβαση σε δάνεια χωρίς απαίτηση παροχής εξασφαλίσεων, με επιτόκιο περίπου 7%.
Το γειτονικό Πακιστάν βιώνει μία από τις ταχύτερες επαναστάσεις στην υιοθέτηση της ηλιακής ενέργειας από τους καταναλωτές παγκοσμίως, εξέλιξη που αναδιαμορφώνει το εθνικό δίκτυο ηλεκτροδότησης. Με κινητήριες δυνάμεις τις εκρηκτικές αυξήσεις των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας του δικτύου και την εισροή εξαιρετικά φθηνών κινεζικών φωτοβολταϊκών πάνελ, μεγάλοι βιομηχανικοί όμιλοι, μικρές επιχειρήσεις και εκατομμύρια νοικοκυριά εγκαταλείπουν το εθνικό δίκτυο, επιδιώκοντας να εξασφαλίσουν οικονομικά προσιτή και σταθερή ηλεκτροδότηση.
Ο κολοσσός της πακιστανικής τσιμεντοβιομηχανίας Bestway Cement έχει εγκαταστήσει φωτοβολταϊκή ισχύ 26 MW στο εργοστάσιό του στο Τσακβάλ, όπου πλέον η ηλιακή ενέργεια καλύπτει περισσότερο από το ένα τέταρτο των ενεργειακών αναγκών της μονάδας. Επιπλέον, αναμένεται να εγκατασταθούν άλλα 6,34 MW έως το τέλος του έτους.
www.worldenergynews.gr
