Αναλύτρια της αγοράς στην Montel, εξετάζει γιατί οι έντονες διακυμάνσεις των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ισπανία δεν έχουν ακόμη οδηγήσει σε ταχύτερη ανάπτυξη των συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες, καθώς η αβεβαιότητα στη χρηματοδότηση και η πρόσβαση στο δίκτυο περιορίζουν τις επενδύσεις
Η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ισπανίας κινείται μεταξύ αρνητικών τιμών κατά τη διάρκεια της ημέρας και υψηλών τιμών τις βραδινές ώρες. Οι ευκαιρίες για τις μπαταρίες είναι προφανείς. Η εξασφάλιση χρηματοδότησης και η σύνδεσή τους στο δίκτυο είναι μια εντελώς διαφορετική υπόθεση.
Η αγορά έχει καταγράψει φέτος αριθμό-ρεκόρ ωρών με αρνητικές τιμές, ενώ οι συχνές απότομες αυξήσεις των τιμών προκαλούν ανησυχία στους καταναλωτές για τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο ισπανικός διαχειριστής του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας Red Eléctrica αναγκάστηκε επίσης να διακόψει την ηλεκτροδότηση επιλεγμένων βιομηχανικών καταναλωτών, προκειμένου να σταθεροποιήσει το σύστημα.
Εάν αυτές οι διακοπές συνεχιστούν, το κόστος θα μπορούσε να επεκταθεί πέρα από τον ενεργειακό τομέα και να επηρεάσει συνολικά την ισπανική οικονομία.
Υψηλότερες κορυφές, χαμηλότερα επίπεδα
Οι αιτίες αυτής της μεταβλητότητας δεν αποτελούν μυστήριο. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει περιορίσει την προσφορά φυσικού αερίου, αναγκάζοντας τους αγοραστές στην Ασία και την Ευρώπη να ανταγωνίζονται για φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Οι υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου μετακυλίονται στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας όταν οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο καθορίζουν την τιμή, κυρίως τις βραδινές ώρες, μετά τη δύση του ηλίου. Οι διακοπές λειτουργίας μονάδων φυσικού αερίου έχουν περιορίσει ακόμη περισσότερο την προσφορά.
Η αυξημένη ζήτηση για ψύξη κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού έχει ασκήσει πρόσθετες πιέσεις, καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι εγκαθιστούν κλιματιστικά και αντλίες θερμότητας. Ένα καλοκαίρι με θερμοκρασίες-ρεκόρ είχε ως αποτέλεσμα η ζήτηση για ψύξη να παραμένει υψηλότερη από τα συνήθη επίπεδα ακόμη και μετά τη δύση του ηλίου.
Στο άλλο άκρο της καμπύλης τιμών, η Ισπανία συγκαταλέγεται στις κορυφαίες ευρωπαϊκές χώρες στην ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας. Η εγκατεστημένη ισχύς υπερβαίνει τα 56 GW, με περίπου το 10% αυτής να έχει εγκατασταθεί μέσα στο τρέχον έτος.
Η ηλιακή ενέργεια, οι άλλες ανανεώσιμες πηγές και οι μονάδες που πρέπει να παραμένουν σε λειτουργία μπορούν να καλύπτουν τη ζήτηση της Ισπανίας για πολλές ώρες, συμβάλλοντας στην υποχώρηση των τιμών κάτω από το μηδέν. Το παρακάτω διάγραμμα δείχνει πώς οι χαμηλές τιμές κατά τη διάρκεια της ημέρας δίνουν τη θέση τους σε ακριβότερες τιμές τις βραδινές ώρες.
Από τα μέσα Ιανουαρίου έως τα μέσα Σεπτεμβρίου, η εβδομαδιαία ελάχιστη τιμή ήταν 0 ευρώ/MWh ή χαμηλότερη. Ήταν αρνητική σε όλες εκτός από τέσσερις από αυτές τις εβδομάδες.
Μόνο κατά το δεύτερο τρίμηνο, η Ισπανία κατέγραψε 596 ώρες με αρνητικές τιμές. Οι ημερήσιες διαφορές μεταξύ των τιμών στην προημερήσια αγορά πλησιάζουν τακτικά τα 300 ευρώ/MWh, γεγονός που καθιστά την αγορά ιδιαίτερα ελκυστική για τους κατασκευαστές και διαχειριστές συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες.
Πού βρίσκονται οι μπαταρίες;
Πού βρίσκονται, λοιπόν, οι μπαταρίες που είναι έτοιμες να αξιοποιήσουν αυτές τις διαφορές τιμών; Η κατασκευή τους προχωρά με απογοητευτικά αργούς ρυθμούς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Red Eléctrica, κατά τους πρώτους εννέα μήνες του τρέχοντος έτους προστέθηκαν μόλις λίγο λιγότερα από 100 MW νέας εγκατεστημένης ισχύος από μπαταρίες. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε λίγο λιγότερο από το ένα τρίτο της συνολικής ισχύος μπαταριών που είναι σήμερα συνδεδεμένη στο ισπανικό δίκτυο.
Η ανάπτυξη κατά σχεδόν 50% είναι ασφαλώς θετική. Ωστόσο, η Ισπανία χρειάζεται περισσότερη αποθήκευση ενέργειας από αυτήν που μπορεί να προσφέρει ο σημερινός ρυθμός ανάπτυξης. Τα παρακάτω διαγράμματα παρουσιάζουν τις ημερήσιες διαφορές τιμών σε συνδυασμό με την αύξηση της συνδεδεμένης στο δίκτυο ισχύος από μπαταρίες.
Οι επενδυτές επιθυμούν να προχωρήσουν στην κατασκευή έργων. Αυτό που τους προβληματίζει είναι κατά πόσο οι διαθέσιμες αγορές μπορούν να δημιουργήσουν επαρκή έσοδα, ώστε τα έργα να είναι οικονομικά βιώσιμα σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Οι διαχειριστές συστημάτων μπαταριών μπορούν να δραστηριοποιούνται στις προημερήσιες και ενδοημερήσιες αγορές, να παρέχουν επικουρικές υπηρεσίες και να χρησιμοποιούν χρηματοοικονομικά προϊόντα στις αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης. Ωστόσο, οι ελκυστικές διαφορές τιμών σήμερα δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε ένα επιχειρηματικό μοντέλο που θα γίνει αποδεκτό από τις τράπεζες και τους χρηματοδότες.
Αυτό είναι το χάσμα μεταξύ μιας προφανούς ευκαιρίας στην αγορά και ενός έργου που μπορεί να εξασφαλίσει χρηματοδότηση.
Αναμονή για την αγορά ισχύος
Αυτό που λείπει από τους επενδυτές είναι μια αγορά ισχύος (capacity market), η οποία θα αμείβει τις εγκαταστάσεις για τη διαθεσιμότητά τους να συμβάλλουν στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.
Η Ισπανία καθυστέρησε να δημιουργήσει μια τέτοια αγορά, αλλά το σχετικό πλαίσιο αρχίζει πλέον να διαμορφώνεται. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τον σχεδιασμό της τον Μάιο, προβλέποντας τη στήριξη επιλέξιμων μονάδων ισχύος με περίπου 9 δισ. ευρώ σε διάστημα 10 ετών. Οι κανόνες τέθηκαν σε ισχύ στις 18 Σεπτεμβρίου, έπειτα από μακρά πολιτική συζήτηση.
Ωστόσο, η πρώτη δημοπρασία εξακολουθεί να εκκρεμεί. Οι επενδυτές αναμένουν την πρόσκληση υποβολής προσφορών και ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, τα οποία θα μπορούν να ενσωματώσουν στις επενδυτικές τους αποφάσεις.
Οι πρόσφατα ανακοινωθείσες πρόωρες εκλογές στη χώρα έχουν προσθέσει ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας. Ο πρωθυπουργός Pedro Sanchez προκήρυξε τις εκλογές, αφού το κοινοβούλιο απέτυχε να εγκρίνει δύο ρυθμίσεις για τη στέγαση.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν νίκη των δεξιών κομμάτων. Αυτό θα μπορούσε να καθυστερήσει την πρώτη δημοπρασία ισχύος έως τα τέλη του 2027 το νωρίτερο, σύμφωνα με τον Javier Revuelta της Wood Mackenzie.
Για τους επενδυτές που προσπαθούν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση σήμερα, η έγκριση ενός θεσμικού πλαισίου δεν ισοδυναμεί με την ύπαρξη μιας διαθέσιμης ροής εσόδων.
Τα προβλήματα πρόσβασης στο δίκτυο
Προτού μπορέσουν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση, οι επενδυτές αντιμετωπίζουν ένα ακόμη εμπόδιο: την εξασφάλιση σύνδεσης στο δίκτυο.
Ο κορεσμός του ισπανικού δικτύου έχει ανακόψει την ανάπτυξη έργων. Τα μέτρα για τη βελτίωση της κατανομής των διαθέσιμων σημείων σύνδεσης ενδέχεται να βοηθήσουν, αλλά δεν καταργούν την ανάγκη για περισσότερες υποδομές δικτύου.
Ο τρόπος με τον οποίο μια νέα κυβέρνηση θα αντιμετωπίσει αυτές τις επενδύσεις παραμένει αβέβαιος. Μια στροφή προς την παράταση της διάρκειας ζωής των πυρηνικών σταθμών και την αναθεώρηση των στόχων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα μπορούσε να αλλάξει την κλίμακα και τη γεωγραφική κατανομή της απαιτούμενης επέκτασης του δικτύου.
Δεν θα εξάλειφε, ωστόσο, την ανάγκη για επενδύσεις στα δίκτυα. Ανεξάρτητα από το ενεργειακό μείγμα ηλεκτροπαραγωγής, οι μπαταρίες εξακολουθούν να χρειάζονται διαθέσιμα σημεία σύνδεσης.
Οι πληρωμές ισχύος ενδέχεται να ενισχύσουν την οικονομική βιωσιμότητα των έργων. Χωρίς πρόσβαση στο δίκτυο, όμως, οι επενδυτές ενδέχεται να εξακολουθήσουν να δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση. Το παρακάτω διάγραμμα δείχνει γιατί ένα ελκυστικό σήμα τιμών αποτελεί μόνο την αφετηρία: οι επενδυτές εξακολουθούν να χρειάζονται βιώσιμες προοπτικές εσόδων, πρόσβαση στο δίκτυο και χρηματοδότηση.
Αβέβαιο το τοπίο μπροστά
Πότε, λοιπόν, θα δούμε στην Ισπανία λιγότερο έντονες διακυμάνσεις μεταξύ των χαμηλών τιμών κατά τη διάρκεια της ημέρας και των υψηλών τιμών τις βραδινές ώρες;
Ο χειμώνας πλησιάζει, με τις τιμές του φυσικού αερίου σε υψηλά επίπεδα και τα αποθέματα νερού στους ισπανικούς υδροηλεκτρικούς σταθμούς χαμηλότερα από ό,τι την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι. Αυτό περιορίζει τις διαθέσιμες επιλογές για τον μετριασμό των απότομων αυξήσεων των τιμών.
Οι μεγάλες διαφορές τιμών θα συνεχίσουν να προσελκύουν επενδυτές στον τομέα των μπαταριών. Το κατά πόσο θα καταφέρουν να πείσουν τις τράπεζες να χρηματοδοτήσουν τα έργα τους θα εξαρτηθεί από τα χαρακτηριστικά κάθε έργου και τις μακροπρόθεσμες προοπτικές εσόδων του.
Μια αγορά ισχύος θα μπορούσε να επιταχύνει την ανάπτυξη των συστημάτων αποθήκευσης που χρειάζεται η Ισπανία, αλλά η πρώτη δημοπρασία ενδέχεται να απέχει ακόμη περισσότερο από έναν χρόνο. Η πρόσβαση στο δίκτυο θα εξακολουθήσει να αποτελεί ξεχωριστό περιοριστικό παράγοντα.
Μέχρι τότε, οι επενδυτές θα συνεχίσουν να συζητούν την οικονομική βιωσιμότητα των έργων με τους χρηματοδότες τους. Η Ισπανία διαθέτει τη μεταβλητότητα των τιμών που καθιστά πολύτιμη την ευελιξία του ενεργειακού συστήματος. Εξακολουθεί, ωστόσο, να μην έχει μια σαφή πορεία για την ανάπτυξη επαρκούς δυναμικότητας ευελιξίας.
www.worldenergynews.gr
