Το Teghaza 001 είναι ένα θραύσμα ηλικίας 4,1 δισεκατομμυρίων ετών από τον αρχέγονο φλοιό του Άρη
Όταν νομάδες ερευνητές ανακάλυψαν τυχαία έναν παράξενο, ροζ απόχρωσης βράχο, διάσπαρτο στις έρημες αλυκές του Μάλι το 2022, δεν είχαν ιδέα ότι κρατούσαν στα χέρια τους ένα χαμένο κομμάτι της πλανητικής ιστορίας.
Το πέτρωμα παραλίγο να αγνοηθεί. Αρχικά, οι ερευνητές υποψιάστηκαν ότι το δείγμα, βάρους 800 γραμμαρίων (2 λιβρών), ήταν απλώς ένας ακόμη συνηθισμένος σεργκοτίτης (shergottite) - μια γνωστή κατηγορία ανάμεσα στους περίπου 435 αρειανούς βράχους που έχουν πέσει στη Γη. Ωστόσο, όπως αποδεικνύεται τώρα, οι ειδικοί είχαν αρχικά κάνει λάθος, σύμφωνα με το Interesting Engineering.
Σε νέα μελέτη, ερευνητές με χρηματοδότηση από τη NASA αποκάλυψαν ότι ο μετεωρίτης, που ονομάστηκε Teghaza 001, είναι στην πραγματικότητα ένα θραύσμα ηλικίας 4,1 δισεκατομμυρίων ετών από τον αρχέγονο φλοιό του Άρη. Η ανακάλυψη τον καθιστά ένα από τα απολύτως αρχαιότερα πετρώματα από τον Κόκκινο Πλανήτη που έχουν εντοπιστεί ποτέ, προσφέροντας στην ανθρωπότητα μια σπάνια ματιά σε μια εποχή κατά την οποία ο Άρης έμοιαζε με τη Γη.
Οι αναλύσεις ορυκτών και ισοτόπων αποκαλύπτουν ότι το υπόγειο νερό προκάλεσε αλλοιώσεις στο πέτρωμα πριν από περίπου 4,1 δισεκατομμύρια χρόνια, υποδεικνύοντας έναν πολύ πιο δυναμικό πρώιμο υδρολογικό κύκλο στον Άρη από ό,τι είχε γίνει μέχρι σήμερα κατανοητό.
Στοιχεία για την ύπαρξη αρχαίου νερού
Αυτό που καθιστά τον μετεωρίτη αξιοσημείωτο δεν είναι μόνο η ηλικία του, αλλά και όσα συνέβησαν σε αυτόν.
Το Teghaza 001 ξεχωρίζει από σπάνια αντίστοιχα δείγματα, όπως το ALH84001 και το «Black Beauty», χάρη στην πολύπλοκη ηφαιστειακή δομή του, η οποία περιλαμβάνει πολλαπλά ορυκτά, αντί για ένα μόνο ορυκτό ή μια κατακερματισμένη σύσταση.
«Μόνο όταν αρχίσαμε να τον εξετάζουμε προσεκτικά συνειδητοποιήσαμε ότι αυτός ο μετεωρίτης είναι πραγματικά μοναδικός. Ένας από τους κριτές της επιστημονικής εργασίας τον χαρακτήρισε “Λίθο της Ροζέτας για τον Άρη”», δήλωσε ο Yang Liu από το Εργαστήριο Αεριώθησης (Jet Propulsion Laboratory) της NASA στη Νότια Καλιφόρνια.
Η αποκάλυψη των μυστικών του πετρώματος απαιτούσε τεχνικές ακριβείας που μοιάζουν να προέρχονται από ταινία επιστημονικής φαντασίας.
Για να προσδιορίσει την ηλικία του δείγματος χωρίς να το καταστρέψει, ο γεωχημικός του Caltech, Francois Tissot, εφάρμοσε μια ακριβή μέθοδο ρουβιδίου-στροντίου απευθείας στην επιφάνεια του πετρώματος.
Οι περισσότερες μέθοδοι χρονολόγησης διαλύουν ολόκληρο το δείγμα σε οξύ, όμως αυτή η προηγμένη προσέγγιση διατήρησε το σπάνιο αρειανό δείγμα. Η ομάδα επικεντρώθηκε σε μικροσκοπικούς κόκκους ζιρκονίου σε μια πολύ μικρή περιοχή, μικρότερη από ένα νύχι, επιτυγχάνοντας ακριβή αποτελέσματα και διατηρώντας παράλληλα τον μετεωρίτη ανέπαφο για μελλοντική έρευνα.
Τα αποτελέσματα προκάλεσαν έκπληξη στο εργαστήριο. Οι χημικές υπογραφές επιβεβαίωσαν ότι ένας δυναμικός, ενεργός κύκλος νερού είχε προκαλέσει αλλοιώσεις στη γεωλογία του Άρη πριν από 4,1 δισ. χρόνια. Επρόκειτο για την εποχή κατά την οποία ο πλανήτης άρχισε να χάνει την αρχαία ατμόσφαιρά του προς το διάστημα.
«Αυτό είναι πραγματικά το πρώτο μας δείγμα από τον αρειανό φλοιό μιας περιοχής του Άρη από την οποία δεν είχαμε ποτέ προηγουμένως κάποιο δείγμα. Καταγράφει τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ νερού και πετρώματος και ίσως ακόμη και ένα αποτύπωμα της αρειανής ατμόσφαιρας, καθώς ο πλανήτης έχανε το νερό του», δήλωσε ο Lee Saper, δεύτερος συγγραφέας της νέας επιστημονικής εργασίας.
Προέρχεται από τα υψίπεδα του Άρη
Οι επιστήμονες διασταύρωσαν την ορυκτολογική υπογραφή του Teghaza 001 με δεδομένα τηλεπισκόπησης από το Mars Reconnaissance Orbiter της NASA, τα οποία υποδεικνύουν την ύπαρξη του χημικού του διδύμου στα έντονα κρατηροειδή νότια υψίπεδα του Άρη.
Κάπου σε αυτούς τους αρχαίους λόφους, μια βίαιη κοσμική σύγκρουση εκτόξευσε το πέτρωμα στο διάστημα. Η έκρηξη έστειλε τον βράχο σε ένα διαπλανητικό ταξίδι, το οποίο ολοκληρώθηκε χιλιάδες χιλιετίες αργότερα, στις άμμους της Σαχάρας.
Σήμερα, ασφαλής σε πανεπιστημιακούς χώρους φύλαξης, ο ροζ ξένος αναγκάζει τους γεωλόγους να επανεξετάσουν πόσο γρήγορα ψύχθηκε ο Άρης, σχημάτισε ηπείρους και έχασε το νερό του. Όπως ανέφερε ο Liu: «Έχουμε μόλις ξύσει την επιφάνεια».
(Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Science)
www.worldenergyews.gr
