Η Africa Energy Bank, με αρχικό στόχο χρηματοδότησης έως 10 δισ. δολάρια, φιλοδοξεί να καλύψει το χρηματοδοτικό κενό στα πετρελαϊκά και ενεργειακά έργα της ηπείρου, καθώς οι δυτικοί χρηματοδότες αποσύρονται λόγω των κλιματικών δεσμεύσεων και η Κίνα ενισχύει την παρουσία της (Oil Price)
Η Αφρική διαθέτει πλέον μια τράπεζα που έχει σχεδιαστεί για να χρηματοδοτεί έργα πετρελαίου και φυσικού αερίου, τα οποία έχουν εγκαταλείψει οι δυτικές τράπεζες και οι αναπτυξιακοί χρηματοδοτικοί οργανισμοί στο πλαίσιο των δεσμεύσεών τους για το κλίμα. Η Αφρικανική Τράπεζα Εξαγωγών-Εισαγωγών (Afreximbank) και ο Οργανισμός Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών της Αφρικής (APPO) ίδρυσαν επίσημα την Africa Energy Bank (AEB), κατά την πρώτη γενική συνέλευσή της στην Αμπούτζα, στις 31 Οκτωβρίου.
Η εξέλιξη αυτή σημειώθηκε περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη των εργασιών των δύο οργανισμών για τη δημιουργία της τράπεζας και περίπου 20 μήνες μετά την αρχικά προγραμματισμένη ημερομηνία. Η Αμπούτζα επικράτησε έναντι των υποψηφιοτήτων έξι χωρών, μεταξύ των οποίων η Γκάνα, η Αλγερία, η Νότια Αφρική και το Μπενίν, για τη φιλοξενία της έδρας της τράπεζας. Πρώτος πρόεδρός της είναι ο Helmy Ghazi, πρώην αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της HSBC Bank Egypt, ενώ τη διοίκησή της θα αναλάβει διοικητικό συμβούλιο με εκπροσώπους του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, καθώς και οργανισμών χάραξης πολιτικής. Η εντολή της AEB καλύπτει ολόκληρη την ενεργειακή αλυσίδα αξίας: έρευνα και παραγωγή, μεταφορά, επεξεργασία, διύλιση και διανομή, διασυνοριακούς αγωγούς και περιφερειακά διυλιστήρια, καθώς και παραγωγή και μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Το εγκεκριμένο μετοχικό κεφάλαιο της τράπεζας, ύψους 5 δισ. δολαρίων, αποτελεί το ανώτατο όριο της χρηματοδοτικής της δυνατότητας. Μέχρι στιγμής έχουν κινητοποιηθεί περίπου 500 εκατ. δολάρια, συμπεριλαμβανομένων 222 εκατ. δολαρίων από την Afreximbank και μιας συνεισφοράς από τη Νιγηρία, η οποία σύμφωνα με αναφορές κυμαίνεται μεταξύ 100 και 200 εκατ. δολαρίων. Η AEB επιδιώκει να κινητοποιήσει χρηματοδότηση έως και 10 δισ. δολαρίων κατά την πρώτη επιχειρησιακή φάση της και σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει τουλάχιστον τρία έργα το 2027, ξεκινώντας από περιφερειακά διυλιστήρια και αγωγούς.
Οι ιδρυτές της επιδιώκουν να περιορίσουν την εξάρτηση της Αφρικής από εισαγόμενα πετρελαϊκά προϊόντα, να ενισχύσουν το εμπόριο ενέργειας μεταξύ των αφρικανικών χωρών και να χρηματοδοτήσουν μια «δίκαιη ενεργειακή μετάβαση», με τις κυβερνήσεις της ηπείρου να καθορίζουν τον ρυθμό της. Η ήπειρος χρειάζεται επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα που εκτιμώνται σε 200 δισ. δολάρια, ενώ περίπου 600 εκατομμύρια Αφρικανοί εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια.
Σύμφωνα με έκθεση του Carnegie, η Αφρική έλαβε περίπου 35 δισ. δολάρια ετησίως για τη χρηματοδότηση του ενεργειακού της τομέα από τις χώρες της G20 και πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες κατά την περίοδο 2012-2021. Ο ενεργειακός τομέας της ηπείρου εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ένα τεράστιο χρηματοδοτικό έλλειμμα, το οποίο τα υφιστάμενα χρηματοδοτικά κανάλια δυσκολεύονται να καλύψουν.
Το ιδιωτικό κεφάλαιο κατευθύνεται προς τον ενεργειακό τομέα της Αφρικής, αλλά οι επενδύσεις επικεντρώνονται στην καθαρή ενέργεια και όχι στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Οι νεοφυείς επιχειρήσεις τεχνολογίας για το κλίμα άντλησαν περίπου 1,2 δισ. δολάρια το 2025, ποσό που αντιστοιχεί στο 38% του συνόλου της χρηματοδότησης επιχειρηματικών συμμετοχών στην ήπειρο, σύμφωνα με την Africa: The Big Deal. Οι αναπτυξιακοί χρηματοδοτικοί οργανισμοί και οι εμπορικές τράπεζες παρείχαν μεγάλο μέρος των κεφαλαίων για την καθαρή ενέργεια: περισσότερο από τα δύο τρίτα της χρηματοδότησης του ενεργειακού τομέα το 2025 δόθηκαν μέσω δανείων και δομημένων χρηματοδοτικών διευκολύνσεων.
Η Κένυα απορρόφησε μόνη της το 29% της χρηματοδότησης των νεοφυών επιχειρήσεων στην Αφρική πέρυσι, με μεγάλο μέρος των κεφαλαίων να κατευθύνεται σε συμφωνίες που σχετίζονται με το κλίμα. Τον Σεπτέμβριο, η Νιγηρία εγκαινίασε ένα Ταμείο Κατανεμημένης Ανανεώσιμης Ενέργειας (Distributed Renewable Energy Fund) ύψους 300 εκατ. δολαρίων για την ανάπτυξη μικρών ηλιακών δικτύων και συστημάτων ηλεκτροδότησης εκτός δικτύου, με τη στήριξη του κρατικού επενδυτικού ταμείου της χώρας, του Africa50 και του SEforALL. Το πρόγραμμα Mission 300 της Παγκόσμιας Τράπεζας κινείται προς την ίδια κατεύθυνση, ενώ οι επενδυτές υποδομών έχουν διοχετεύσει συνολικά 47,3 δισ. δολάρια σε αφρικανικά έργα από το 2012, με το 81% των κεφαλαίων να κατευθύνεται στην ενέργεια και τις τηλεπικοινωνίες, σύμφωνα με την Αφρικανική Ένωση Ιδιωτικών Κεφαλαίων (African Private Capital Association - AVCA).
Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η Κίνα εξακολουθεί να κυριαρχεί στους ενεργειακούς και μεταλλευτικούς τομείς της Αφρικής, παρέχοντας αναγκαία κεφάλαια μέσω ενός συνδυασμού κρατικών τραπεζών πολιτικής, εμπορικών δανείων, συμφωνιών που συνδέονται με την εκμετάλλευση φυσικών πόρων και ολοκληρωμένων χρηματοδοτικών και κατασκευαστικών πακέτων. Μέσω του λεγόμενου «Μοντέλου της Αγκόλας», κινεζικοί οργανισμοί παρέχουν μεγάλης κλίμακας δάνεια για ενεργειακά έργα και έργα υποδομών, με αντάλλαγμα τη μακροπρόθεσμη πρόσβαση σε πρώτες ύλες, όπως το πετρέλαιο, ο χαλκός και τα κρίσιμα ορυκτά. Οι εξορυσσόμενοι πόροι είτε πωλούνται απευθείας σε Κινέζους αγοραστές είτε χρησιμοποιούνται ως εγγύηση και ως μέσο άμεσης αποπληρωμής των δανείων.
Η Τράπεζα Εξαγωγών-Εισαγωγών της Κίνας (China Eximbank) και η Κινεζική Τράπεζα Ανάπτυξης (CDB) έχουν χορηγήσει δάνεια συνολικού ύψους 182 δισ. δολαρίων σε ολόκληρη την Αφρική από το 2000, κυρίως στον ενεργειακό τομέα. Ο διμερής δανεισμός κορυφώθηκε τη δεκαετία του 2010 και έκτοτε οι κρατικές τράπεζες πολιτικής έχουν στρέψει το ενδιαφέρον τους σε στοχευμένες επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια και στις αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών. Οι Κινέζοι προμηθευτές χρησιμοποιούν επίσης ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων και χρηματοδότηση από τους ίδιους τους πωλητές, με την υποστήριξη οργανισμών όπως η Sinosure, επιτρέποντας στους Αφρικανούς αγοραστές να προμηθεύονται εξοπλισμό και να εξοφλούν το κόστος σταδιακά. Με αυτόν τον τρόπο, οι κινεζικές εταιρείες αποκτούν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι των παραδοσιακών επιχορηγήσεων.
Η Κίνα κατασκευάζει μεγάλο μέρος των ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων της Αφρικής, χωρίς να παραχωρεί στις αφρικανικές κυβερνήσεις τα χρήματα για την κατασκευή τους ή να διατηρεί συμμετοχή στις εγκαταστάσεις. Κατά τη διάρκεια δύο δεκαετιών, έχει συμβάλει στην ανάπτυξη περίπου 23 GW εγκατεστημένης ηλεκτροπαραγωγικής ισχύος σε τουλάχιστον 27 χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 20% της συνολικής ισχύος της περιοχής.
Τα περισσότερα από αυτά τα έργα υλοποιούνται μέσω ενός ολοκληρωμένου μοντέλου: μια κινεζική κρατική τράπεζα πολιτικής χορηγεί το δάνειο και μια κινεζική εταιρεία με κρατική υποστήριξη αναλαμβάνει τη μελέτη, την προμήθεια εξοπλισμού και την κατασκευή. Το δάνειο καταβάλλεται απευθείας στην κινεζική κατασκευαστική εταιρεία, καθώς πιστοποιείται η ολοκλήρωση κάθε σταδίου των εργασιών, χωρίς να περνά ποτέ από το δημόσιο ταμείο της χώρας υποδοχής. Μόλις ολοκληρωθεί η κατασκευή της μονάδας, η κινεζική εταιρεία αποχωρεί.
Δεν διατηρεί μετοχική συμμετοχή ούτε αναλαμβάνει τη λειτουργία της μονάδας ως ανεξάρτητος παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας. Η AEB φιλοδοξεί να προσφέρει στις αφρικανικές κυβερνήσεις αυτό που απουσιάζει από το συγκεκριμένο μοντέλο: τη δική τους πηγή κεφαλαίων και τη δυνατότητα να αποφασίζουν οι ίδιες ποια έργα θα υλοποιηθούν.
www.worldenergynews.gr






