Την ενίσχυση της διασυνδεσιμότητας μέσω της Κασπίας Θάλασσας και τη διαφοροποίηση των ενεργειακών εξαγωγών του Τουρκμενιστάν έθεσαν στο επίκεντρο των ετήσιων διαβουλεύσεών τους οι ΗΠΑ και το Τουρκμενιστάν, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στην Ασγκαμπάτ.
Η τουρκμενική πλευρά εμφανίζεται πρόθυμη να ενισχύσει τις εμπορικές σχέσεις τόσο με τη Νότια Ασία όσο και με τη Δύση, διατηρώντας παράλληλα το καθεστώς ουδετερότητας που χαρακτηρίζει διαχρονικά τη χώρα.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για τη Νότια και Κεντρική Ασία, S. Paul Kapur, συναντήθηκε στις 3 Νοεμβρίου με τον ηγέτη του Τουρκμενιστάν, Gurbanguly Berdymukhamedov, ενώ στη συνέχεια είχε εκτενείς συνομιλίες με τον υπουργό Εξωτερικών Rashid Meredov. Οι ανακοινώσεις που εκδόθηκαν από τις δύο πλευρές δεν περιλάμβαναν συγκεκριμένες λεπτομέρειες για τα αποτελέσματα των επαφών, ωστόσο αποτύπωναν θετικό κλίμα.
Σε ανακοίνωσή της, η αμερικανική πρεσβεία έκανε λόγο για «θετική δυναμική στις σχέσεις ΗΠΑ και Τουρκμενιστάν», επισημαίνοντας ως βασικούς τομείς συνεργασίας τις εμπορικές σχέσεις, την ενεργειακή συνεργασία και την περιφερειακή διασυνδεσιμότητα.
Αντίστοιχα, το επίσημο τουρκμενικό πρακτορείο ειδήσεων TDH χαρακτήρισε «καρποφόρες» τις οικονομικές σχέσεις των δύο χωρών, σημειώνοντας ότι ψηλά στην ατζέντα των ετήσιων διαβουλεύσεων βρέθηκε η στρατηγική της Ασγκαμπάτ για τη διαφοροποίηση των ενεργειακών διαδρομών εξαγωγής.
Στο τραπέζι η μεταφορά φυσικού αερίου προς την Ευρώπη
Έπειτα από χρόνια επιφυλακτικής στάσης, οι ενεργειακές αρχές του Τουρκμενιστάν εμφανίζονται πλέον να εξετάζουν σοβαρότερα τη δυνατότητα εξαγωγής σημαντικών ποσοτήτων φυσικού αερίου προς τις δυτικές αγορές.
Τις εβδομάδες πριν από τις διμερείς διαβουλεύσεις, αξιωματούχοι στην Ασγκαμπάτ είχαν εκφράσει την προσδοκία να εξασφαλίσουν αμερικανική τεχνική και επενδυτική υποστήριξη για την αναβάθμιση των υποδομών εξόρυξης φυσικού αερίου. Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή του Τουρκμενιστάν σε ένα σχέδιο κατασκευής αγωγού φυσικού αερίου που θα διασχίζει την Κασπία Θάλασσα. Η συμμετοχή της χώρας θεωρείται ευρέως απαραίτητη προϋπόθεση για την οικονομική βιωσιμότητα ενός τέτοιου έργου, εφόσον αυτό υλοποιηθεί.
Ενδεικτική της κινητικότητας γύρω από το συγκεκριμένο ζήτημα ήταν και η δήλωση του Τούρκου πρεσβευτή στην Ασγκαμπάτ, Şener Cebeci, στα τέλη Οκτωβρίου, σύμφωνα με την οποία Τουρκία και Τουρκμενιστάν πρόκειται να επαναφέρουν τις ενεργειακές εμπορικές συναλλαγές τους, εξετάζοντας παράλληλα την ανάπτυξη νέων διαδρομών μεταφοράς τουρκμενικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω της Τουρκίας.
Οι δηλώσεις αυτές ενίσχυσαν τη συζήτηση για τη δημιουργία μιας νέας διαδρομής εξαγωγών μέσω της Κασπίας. Ωστόσο, Τούρκοι και Τουρκμενιστάν αξιωματούχοι έχουν επισημάνει ότι, πριν από οποιαδήποτε συμμετοχή της Ασγκαμπάτ σε ένα τέτοιο έργο, θα πρέπει να επιλυθεί το ζήτημα της οριοθέτησης των κοινών θαλάσσιων περιοχών μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Τουρκμενιστάν στον βυθό της Κασπίας.
Ο αγωγός TAPI και οι εξαγωγές προς τη Νότια Ασία
Στην ανακοίνωση του TDH υπήρξε επίσης θετική αναφορά στην αμερικανική υποστήριξη προς τον αγωγό TAPI, ένα έργο που προβλέπει τη μεταφορά φυσικού αερίου από το Τουρκμενιστάν προς το Πακιστάν και την Ινδία, μέσω του Αφγανιστάν.
Σύμφωνα με Τούρκους αξιωματούχους, τμήμα του αγωγού που συνδέει τα σύνορα του Τουρκμενιστάν με τη δυτική αφγανική πόλη Χεράτ προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026.
Στο επίκεντρο και ο εμπορικός διάδρομος της Κασπίας
Ένα ακόμη βασικό αντικείμενο των διαβουλεύσεων ήταν η ενίσχυση του ρόλου του Τουρκμενιστάν στο αναδυόμενο εμπορικό δίκτυο που αναπτύσσεται γύρω από την Κασπία Θάλασσα, γνωστό και ως Μεσαίος Διάδρομος (Middle Corridor).
Οι τουρκμενικές αρχές έχουν εντοπίσει σημαντικές δυνατότητες προσέλκυσης ξένης τεχνογνωσίας και επενδύσεων σε διάφορους τομείς των μεταφορών και του εμπορίου.
Σε συνέντευξή του στις αρχές Οκτωβρίου, ο υπουργός Σιδηροδρόμων του Τουρκμενιστάν, Mammet Akmammedov, είχε δηλώσει ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να αναδείξει τη χώρα σε πολυτροπικό διαμετακομιστικό κόμβο. Όπως ανέφερε, οι Τουρκμενικοί Σιδηρόδρομοι εξετάζουν την αγορά νέων μηχανών έλξης, την αναβάθμιση του σιδηροδρομικού δικτύου και την ψηφιοποίηση των τελωνειακών διαδικασιών.
Το τελευταίο διάστημα, η αμερικανική εταιρεία Wabtec, με έδρα το Πίτσμπουργκ και δραστηριότητα στην κατασκευή σιδηροδρομικών μηχανών, έχει πραγματοποιήσει πωλήσεις σε αρκετές χώρες της Κεντρικής Ασίας. Παράλληλα, Αμερικανοί εμπορικοί αξιωματούχοι έχουν ξεκινήσει συζητήσεις με τους Τουρκμενικούς Σιδηροδρόμους για το ενδεχόμενο προμήθειας κινητήρων της εταιρείας Wabtec.
Σε μια ένδειξη της προσπάθειας της Ασγκαμπάτ να προσελκύσει αμερικανικά κεφάλαια, ο Akmammedov υπογράμμισε ότι το Τουρκμενιστάν, το οποίο μοιράζεται σύνορα μήκους άνω των 700 μιλίων με το Ιράν, ακολουθεί «αυστηρά» το καθεστώς κυρώσεων των ΗΠΑ κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Παράλληλα, η χώρα επιδιώκει να εναρμονίσει τις διαδικασίες μεταφοράς εμπορευμάτων με το διεθνές σύστημα TIR, το οποίο περιορίζει τους χρόνους διαμετακόμισης μέσω της χρήσης σφραγισμένων χώρων φόρτωσης.
Ανάγκη για νέα πλοία και αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών
Σημαντικές επενδυτικές ανάγκες καταγράφονται και στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών. Ο επικεφαλής της Κρατικής Υπηρεσίας Θαλάσσιων και Ποτάμιων Μεταφορών, Azat Shahnazarov, ανέφερε σε ξεχωριστή συνέντευξη ότι το Τουρκμενιστάν αναζητά υποστήριξη για την ενίσχυση του εμπορικού του στόλου στην Κασπία, με την προσθήκη δεξαμενόπλοιων και πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. «Χρειαζόμαστε περισσότερα πλοία», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος χαρακτήρισε επίσης τη μείωση της στάθμης της Κασπίας Θάλασσας ως «σοβαρή ανησυχία» για τη χώρα, προσθέτοντας ότι η Ασγκαμπάτ σχεδιάζει να ενισχύσει τις δυνατότητες βυθοκόρησης, προκειμένου τα λιμάνια να μπορούν να διατηρήσουν τουλάχιστον τα σημερινά επίπεδα διακίνησης φορτίων.
Επιδίωξη για ουσιαστικότερες οικονομικές σχέσεις με τις ΗΠΑ
Σε ανακοίνωση του τουρκμενικού υπουργείου Εξωτερικών στις 3 Νοεμβρίου υπογραμμίστηκε ότι η Ασγκαμπάτ επιθυμεί να διευρύνει τις απευθείας επιχειρηματικές επαφές με αμερικανικές εταιρείες, καθώς και να ενισχύσει τις εκπαιδευτικές και επιστημονικές ανταλλαγές μεταξύ των δύο χωρών.
Το υπουργείο εξέφρασε, παράλληλα, την επιθυμία οι διμερείς σχέσεις να περάσουν από το επίπεδο των θετικών διακηρύξεων σε μια νέα φάση, με «συγκεκριμένο πρακτικό περιεχόμενο».
Οι επαφές καταδεικνύουν το ενδιαφέρον του Τουρκμενιστάν να διευρύνει τις ενεργειακές και εμπορικές του διασυνδέσεις προς τη Δύση και τη Νότια Ασία, ενώ οι ΗΠΑ επιδιώκουν να ενισχύσουν την παρουσία τους στην Κεντρική Ασία, με έμφαση στις ενεργειακές υποδομές και στις νέες εμπορικές διαδρομές.
www.worldenergynews.gr
