Η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι δεν προτίθεται να επιτρέψει την πλήρη επιθεώρηση του πυρηνικού της προγράμματος όσο παραμένει αντιμέτωπη με την απειλή νέων στρατιωτικών πληγμάτων από τις ΗΠΑ, συνδέοντας την αποκατάσταση της συνεργασίας με τους διεθνείς ελεγκτές τόσο με την ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων όσο και με την επίτευξη συμφωνίας με την Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με το Bloomberg, το Ιράν θεωρεί ότι οι συνθήκες που επικρατούν δεν επιτρέπουν την ομαλή διεξαγωγή των επιθεωρήσεων, εξαιτίας των προηγούμενων επιθέσεων στις πυρηνικές υποδομές του και της συνεχιζόμενης απειλής νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Σε δεκασέλιδη έκθεση που απέστειλε στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) και διανεμήθηκε σε διπλωματικούς κύκλους στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας, η ιρανική πλευρά υποστηρίζει ότι οι επιθέσεις και οι απειλές για νέα πλήγματα καθιστούν αδύνατη την πλήρη εφαρμογή των διαδικασιών επιθεώρησης.
Ο εκπρόσωπος της Τεχεράνης στον ΔΟΑΕ, Ρεζά Νατζαφί, ανέφερε ότι το Ιράν θα εξετάσει το ενδεχόμενο διεύρυνσης της συνεργασίας του με τον Οργανισμό μόνο εφόσον διασφαλιστούν οι απαραίτητες συνθήκες για την ασφαλή διεξαγωγή των διαδικασιών επαλήθευσης στις πυρηνικές εγκαταστάσεις. Προϋπόθεση για αυτό, σύμφωνα με την ιρανική θέση, είναι να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, οι οποίες μέχρι στιγμής παραμένουν χωρίς αποτέλεσμα.
«Οι άμεσες ένοπλες επιθέσεις κατά πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν που τελούν υπό καθεστώς διεθνών διασφαλίσεων, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες απειλές για νέες επιθέσεις, έχουν δημιουργήσει εξαιρετικές συνθήκες», αναφέρει ο Νατζαφί στο έγγραφο, αντίγραφο του οποίου περιήλθε σε γνώση του Bloomberg.
Σε αδιέξοδο οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον
Η στάση της Τεχεράνης στο ζήτημα των πυρηνικών επιθεωρήσεων προσθέτει ένα ακόμη εμπόδιο στις ήδη δύσκολες διπλωματικές σχέσεις των δύο χωρών, καθώς ο πόλεμος βρίσκεται στον ένατο μήνα.
Την Κυριακή, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι οι δύο πλευρές εξακολουθούν να απέχουν από την επίτευξη διπλωματικής συμφωνίας, χαρακτηρίζοντας ορισμένες από τις απαιτήσεις του Ιράν «εξωφρενικές και γελοίες».
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι οι πιθανότητες νέων εκτεταμένων στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ιράν είναι περιορισμένες, εφόσον η Τεχεράνη αποδεχθεί μια συμφωνία. Ωστόσο, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο διατήρησης της στρατιωτικής επιλογής.
Η διαμάχη για την πρόσβαση των διεθνών επιθεωρητών στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν έχει ήδη φτάσει στο Συμβούλιο Διοικητών του ΔΟΑΕ. Τον Σεπτέμβριο, ο Οργανισμός παρέπεμψε εκ νέου το ζήτημα στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, επικαλούμενος την αποτυχία της Τεχεράνης να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις συνεργασίας της.
Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι δεν υπάρχει πλέον δυνατότητα συνεχούς και αξιόπιστης παρακολούθησης του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Ειδικότερα, οι επιθεωρητές δεν έχουν καταφέρει εδώ και 17 μήνες να επαληθεύσουν την κατάσταση και την τοποθεσία των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν, συνολικού βάρους 441 κιλών. Πρόκειται για ποσότητα με επίπεδο εμπλουτισμού που βρίσκεται κοντά σε εκείνο που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Το έλλειμμα πληροφόρησης έχει αναγνωριστεί και από τον αμερικανικό στρατό. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) προσφέρει χρηματική αμοιβή ύψους 20 εκατ. δολαρίων για πληροφορίες σχετικά με ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, εξοπλισμό και επιστήμονες.
Στο επίκεντρο η επόμενη συνεδρίαση του ΔΟΑΕ
Η άρνηση της Τεχεράνης να επαναφέρει σε πλήρη λειτουργία τη συνεργασία με τους διεθνείς επιθεωρητές αναμένεται να κυριαρχήσει στην επόμενη συνεδρίαση του Συμβουλίου Διοικητών του ΔΟΑΕ, η οποία έχει προγραμματιστεί για αργότερα μέσα στον μήνα.
Οι κυβερνήσεις θα κληθούν να εξετάσουν το διευρυνόμενο κενό πληροφόρησης για την κατάσταση του πυρηνικού προγράμματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας και να αποφασίσουν ποια στάση θα υιοθετήσουν απέναντι στην Τεχεράνη.
Η επιλογή αυστηρότερης αντιμετώπισης ενδέχεται να περιορίσει ακόμη περισσότερο τα περιθώρια διπλωματικής συνεννόησης. Από την άλλη πλευρά, μια πιο επιεικής προσέγγιση θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο ανοχής απέναντι σε μια κατάσταση κατά την οποία η διεθνής κοινότητα δεν είναι σε θέση να επαληθεύσει κρίσιμα δεδομένα για το πυρηνικό πρόγραμμα μιας χώρας. Οι σχετικοί κίνδυνοι εντείνονται όσο παρατείνεται η αβεβαιότητα.
Η ιρανική πλευρά έχει κατηγορήσει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι αξιοποιούν το καθεστώς διεθνούς εποπτείας των πυρηνικών εγκαταστάσεων ως πρόσχημα για την πραγματοποίηση στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον της.
Όπως υποστηρίζει η Τεχεράνη, οι στρατιωτικές επιθέσεις κατά των πυρηνικών υποδομών της σημειώθηκαν δύο φορές μέσα στους τελευταίους 18 μήνες, έπειτα από ευρήματα του ΔΟΑΕ: αρχικά τον Ιούνιο του 2025 και στη συνέχεια κατά την έναρξη του πολέμου που βρίσκεται σε εξέλιξη και ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου.
Η τρέχουσα σύγκρουση, την οποία ο Τραμπ έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει αναγκαία προκειμένου να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν, ξεκίνησε μία ημέρα μετά την ανακοίνωση του ΔΟΑΕ ότι είχε εντοπιστεί εκ νέου δραστηριότητα κοντά σε εγκαταστάσεις που είχαν προηγουμένως βομβαρδιστεί.
Παρά τη διπλωματική εμπλοκή, η Τεχεράνη δεν αποκλείει την επανέναρξη και την επέκταση της συνεργασίας της με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, θέτοντας ωστόσο ως απαραίτητη προϋπόθεση τη διαμόρφωση κατάλληλων συνθηκών ασφαλείας.
«Μόλις διαμορφωθούν οι συνθήκες που θα επιτρέπουν την ασφαλή και αποτελεσματική διεξαγωγή των διαδικασιών επαλήθευσης, το Ιράν είναι έτοιμο να εξετάσει το ενδεχόμενο διεύρυνσης της συνεργασίας του», καταλήγει στην έκθεσή του ο Ιρανός εκπρόσωπος στον ΔΟΑΕ.
www.worldenergynews.gr






