Οι τεράστιες ενεργειακές ανάγκες των data centres εκτοξεύουν τη ζήτηση για μεταχειρισμένες και ανακατασκευασμένες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, ακόμη και για κινητήρες αεροσκαφών – Έως έξι χρόνια αναμονής για καινούργιους αεριοστροβίλους στις ΗΠΑ - Οι παγκόσμιες παραγγελίες στροβίλων ξεπερνούν τα 100 GW, έναντι ετήσιας παραγωγικής δυναμικότητας μόλις 60-70 GW
Οι εταιρείες κοινής ωφέλειας, οι κατασκευαστές ενεργειακών έργων και οι επιχειρήσεις που αγωνίζονται να εξασφαλίσουν ηλεκτρική ενέργεια για τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης (AI) αναζητούν σε ολόκληρο τον κόσμο μεταχειρισμένους αεριοστροβίλους, επαναφέρουν σε λειτουργία μηχανήματα που είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας και μετατρέπουν κινητήρες αεροσκαφών που έχουν αποσυρθεί από την αεροπορική χρήση, καθώς οι χρόνοι παράδοσης νέου, ακριβού εξοπλισμού επεκτείνονται έως και την επόμενη δεκαετία σύμφωνα με το Reuters.
Παρά τον αυξανόμενο σκεπτικισμό σχετικά με τους κινδύνους της τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης και την πρόσφατη πτώση των μετοχών που συνδέονται με αυτήν, η ζήτηση για ενεργοβόρα κέντρα δεδομένων αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς.
Αυτό δημιουργεί ένα κρίσιμο σημείο συμφόρησης στις απαραίτητες υποδομές ηλεκτροπαραγωγής και στον εξοπλισμό, όπως οι αεριοστρόβιλοι.
«Οι συζητήσεις σχετικά με τους χρόνους παράδοσης επικεντρώνονται πλέον ξεκάθαρα στο χρονικό διάστημα 2030-2031», δήλωσε η Aurora Tenorio, ανώτερη αναλύτρια στην εταιρεία συμβούλων ενέργειας Wood Mackenzie, αναφερόμενη στην αγορά αεριοστροβίλων των ΗΠΑ.
Η κατάσταση αυτή ωθεί ορισμένες εταιρείες να αναζητήσουν μεταχειρισμένο και ανακατασκευασμένο εξοπλισμό, καθώς και αεριοστροβίλους που βασίζονται σε κινητήρες αεροσκαφών, αντί να περιμένουν να αποσυμφορηθεί ο τεράστιος όγκος των εκκρεμών παραγγελιών, σύμφωνα με περισσότερους από δώδεκα μεσίτες, εταιρείες παροχής υπηρεσιών και προμηθευτές.
«Η δευτερογενής αυτή αγορά βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε εξαιρετικά μεγάλη άνθηση», δήλωσε η Ana Amicarella, διευθύνουσα σύμβουλος της EthosEnergy, εταιρείας παροχής υπηρεσιών εξοπλισμού.
«Έχουμε επίσης διαπιστώσει σημαντική αύξηση στις τιμές που ζητούν οι πωλητές».
Μπορεί αυτή η αγορά να δώσει λύση στην πίεση που δέχεται η ηλεκτροπαραγωγή;
Πιθανότατα μόνο εν μέρει, δήλωσε η Noor Qureshi, συνεργάτιδα της Enverus Intelligence Research.
«Η αγορά είναι ήδη περιορισμένη, με μικρή διαθέσιμη πλεονάζουσα προσφορά, επομένως είναι απίθανο να αντισταθμίσει ένα ουσιαστικό μέρος των καθυστερήσεων», ανέφερε.
Οι αεριοστρόβιλοι αποτελούν επίσης μόνο ένα από τα εμπόδια, καθώς οι περιβαλλοντικές άδειες για τις εκπομπές στην ατμόσφαιρα, η πρόσβαση στο ηλεκτρικό δίκτυο και άλλοι παράγοντες προκαλούν επίσης καθυστερήσεις.
Δεν υπάρχουν αξιόπιστες εκτιμήσεις για το ποσοστό που αντιπροσωπεύει η δευτερογενής αγορά στη συνολική παγκόσμια αγορά αεριοστροβίλων, η οποία εκτιμάται σε περίπου 25 δισ. δολάρια ετησίως. Ωστόσο, η ίδια η εμφάνιση και ανάπτυξή της αποδεικνύει τις βαθιές επιπτώσεις που έχει προκαλέσει η άνθηση των κέντρων δεδομένων σε ολόκληρους κλάδους της οικονομίας.
Για παράδειγμα, η εταιρεία υποδομών τεχνητής νοημοσύνης Crusoe παρήγγειλε τον Απρίλιο 13 λεγόμενους αεριοστροβίλους αεροπαράγωγης τεχνολογίας (aeroderivative gas turbines) από την αμερικανική ProEnergy. Οι συγκεκριμένοι στρόβιλοι βασίζονται σε κινητήρες αεροσκαφών που κατασκευάζει η GE Aerospace. Η Crusoe χαρακτήρισε την κίνηση αυτή στρατηγική επιλογή για την ταχεία επέκταση των δραστηριοτήτων της.
Οι στρόβιλοι, συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 650 μεγαβάτ (MW), θα χρησιμοποιηθούν σε έργα κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης της Crusoe στις ΗΠΑ.
Τα κέντρα δεδομένων και οι διαχειριστές τους έχουν εξελιχθεί σε σημαντικούς πελάτες της αγοράς αεριοστροβίλων, η οποία μέχρι πριν από λίγα χρόνια εξυπηρετούσε σχεδόν αποκλειστικά τις παραδοσιακές εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας.
Σήμερα, οι παγκόσμιες παραγγελίες ξεπερνούν τα 100 γιγαβάτ (GW), σύμφωνα με τη Wood Mackenzie, υπερβαίνοντας κατά πολύ την εκτιμώμενη παγκόσμια παραγωγική δυναμικότητα, η οποία κυμαίνεται μεταξύ 60 και 70 GW.
Αναλυτές της επενδυτικής τράπεζας Jefferies εκτιμούν ότι τα κέντρα δεδομένων στις ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν από μόνα τους σχεδόν 17 GW ζήτησης κατά το τρέχον έτος, ενώ το μέγεθος αυτό ενδέχεται να υπερτριπλασιαστεί έως το 2028.
Παρότι η παγκόσμια παραγωγική δυναμικότητα αεριοστροβίλων αυξάνεται και αναμένεται να φθάσει περίπου τα 87 GW το 2028, θα εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά της αναμενόμενης ζήτησης για ισχύ από αεριοστροβίλους, η οποία εκτιμάται στα 129 GW, σύμφωνα με τους αναλυτές.
Οι Siemens Energy, GE Vernova και Mitsubishi Heavy Industries, οι οποίες κυριαρχούν στην αγορά, δηλώνουν όλες ότι η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης έχει οδηγήσει τις παραγγελίες σε επίπεδα που υπερβαίνουν τις παραγωγικές τους δυνατότητες.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η παράδοση ενός αεριοστροβίλου απαιτεί πλέον κατά μέσο όρο έξι χρόνια, σύμφωνα με την Tenorio.
Μεταχειρισμένος και ανακατασκευασμένος εξοπλισμός: Ευκαιρίες αλλά και κίνδυνοι
Ο μεταχειρισμένος, ανακατασκευασμένος ή επαναχρησιμοποιημένος εξοπλισμός συνοδεύεται από τις δικές του προκλήσεις.
Οι αεριοστρόβιλοι που έχουν υποστεί γενική επισκευή μπορεί να διαθέτουν ασαφές ιστορικό συντήρησης, περιορισμένη υπολειπόμενη διάρκεια ζωής και ανεπαρκή μακροπρόθεσμη τεχνική υποστήριξη, δήλωσε η Tenorio.
Η μετατροπή κινητήρων αεροσκαφών για χρήση στην ηλεκτροπαραγωγή δημιουργεί επίσης ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο είναι κατάλληλοι για συνεχή λειτουργία ως μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, οι χρόνοι αναμονής που υπολογίζονται πλέον σε χρόνια διατηρούν ισχυρό το ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη αγορά.
«Κάθε λίγες εβδομάδες λαμβάνουμε ένα αίτημα του τύπου: “Μπορείτε να βρείτε έναν μεταχειρισμένο αεριοστρόβιλο για να εγκατασταθεί σε ένα κέντρο δεδομένων;”», δήλωσε ο Darayus Pardivala, επικεφαλής της δραστηριότητας τεχνικής υποστήριξης και ανταλλακτικών (aftermarket) της Sulzer στις ΗΠΑ.
Ο Pardivala δεν αποκάλυψε λεπτομέρειες σχετικά με τους πελάτες ή τις τοποθεσίες των κέντρων δεδομένων.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και το κόστος.
Οι καλά συντηρημένες μεταχειρισμένες μονάδες μπορούν να πωληθούν έναντι περίπου 1,5-1,7 εκατ. δολαρίων ανά MW, ενώ οι ανακατασκευασμένες μονάδες κοστίζουν περίπου 1,3 εκατ. δολάρια ανά MW, σύμφωνα με τον Zach Machuca, διευθύνοντα εταίρο της Origin Partners, εταιρείας που αγοράζει ενεργειακό εξοπλισμό για κατασκευαστές κέντρων δεδομένων.
Οι τιμές αυτές είναι αισθητά χαμηλότερες από εκείνες των καινούργιων αεριοστροβίλων, οι οποίοι κοστίζουν περίπου 2-2,5 εκατ. δολάρια ανά MW, σύμφωνα με την Aurora Energy Research.
Η διαφορά στην τιμή μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη για μικρότερες και οικονομικότερες μονάδες.
Ο Dan Poole, γενικός διευθυντής της ReflowX, εταιρείας που διασυνδέει αγοραστές με ιδιοκτήτες αεριοστροβίλων, δήλωσε ότι δύο στρόβιλοι ισχύος 14,5 MW ο καθένας, κατασκευής της Solar Turbines, θυγατρικής της Caterpillar, πωλήθηκαν πρόσφατα έναντι συνολικά 12,5 εκατ. δολαρίων, δηλαδή περίπου 430.000 δολαρίων ανά MW.
Όπως ανέφερε, καινούργιες μονάδες αντίστοιχης ισχύος θα κόστιζαν περίπου 35 εκατ. δολάρια και θα απαιτούσαν πέντε χρόνια για να παραδοθούν. Δεν αποκάλυψε την ταυτότητα του αγοραστή.
Η στροφή σε μικρότερες μονάδες και εναλλακτικές τεχνολογίες
Υπό την πίεση του χρόνου, οι κατασκευαστές ενεργειακών έργων στρέφονται σε μικρότερους αεριοστροβίλους, όταν οι μεγαλύτερες μονάδες δεν είναι διαθέσιμες.
Σε ορισμένες περιπτώσεις εγκαθιστούν περισσότερες από 100 μικρές μονάδες σε μία μόνο εγκατάσταση, συνδυάζοντας διαφορετικά μοντέλα και κατασκευαστές, δήλωσε ο Scott Schreeg, διευθυντής πωλήσεων της αμερικανικής εταιρείας προμήθειας εξοπλισμού SVI Bremco.
Η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης επηρεάζει και επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται πολύ πέρα από τον κλάδο των κέντρων δεδομένων.
Η Tennessee Valley Authority (TVA), ομοσπονδιακής ιδιοκτησίας εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας των ΗΠΑ, δήλωσε ότι οι τιμές όλων των κατηγοριών εξοπλισμού —καινούργιου, μεταχειρισμένου ή ανακατασκευασμένου— έχουν «αυξηθεί σημαντικά» κατά τα τελευταία δύο χρόνια.
Ο Jim Matheson, διευθύνων σύμβουλος της National Rural Electric Cooperative Association, η οποία εκπροσωπεί μη κερδοσκοπικούς συνεταιρισμούς ηλεκτρικής ενέργειας που ανήκουν στους πελάτες τους, δήλωσε ότι τα μέλη της αντιμετωπίζουν πρωτοφανείς χρόνους παράδοσης και εκρηκτική αύξηση τιμών.
«Οι συνεταιρισμοί που χρειάζονται νέα παραγωγική ισχύ στρέφονται σε κάθε διαθέσιμη και βιώσιμη επιλογή», συμπεριλαμβανομένης της αγοράς ανακατασκευασμένων αεριοστροβίλων, ανέφερε.
Η μεγάλη ζήτηση για ηλεκτρική ισχύ έχει επίσης δημιουργήσει νέες αγορές για εναλλακτικές λύσεις απέναντι στους δυσεύρετους αεριοστροβίλους.
Η φινλανδική Wartsila έχει εξασφαλίσει παραγγελίες περίπου 3 GW από την άνοιξη του περασμένου έτους από κέντρα δεδομένων στις ΗΠΑ, για μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν με κινητήρες φυσικού αερίου αντί για αεριοστροβίλους, δήλωσε ο Anders Lindberg, πρόεδρος του ενεργειακού τομέα του ομίλου.
«Τι είναι αυτό που οδηγεί την αγορά; Οι χρόνοι παράδοσης, οι χρόνοι παράδοσης, οι χρόνοι παράδοσης», δήλωσε χαρακτηριστικά.






