Επιστήμονες που εξετάζουν σεληνιακό έδαφος, το οποίο συλλέχθηκε από την κινεζική αποστολή Chang’e-6, ανακάλυψαν μια απροσδόκητη μορφή σιδήρου που διατηρήθηκε στο εσωτερικό μικροσκοπικών κόκκων γυαλιού, οι οποίοι δημιουργήθηκαν από προσκρούσεις.
Τα σωματίδια σιδήρου
Μικροσκοπικά σωματίδια σιδήρου, εγκλωβισμένα μέσα σε σεληνιακό γυαλί, ενδέχεται να διατηρούν στοιχεία για την αρχαία μαγνητική ιστορία της Σελήνης. Οι επιστήμονες που μελετούν το έδαφος το οποίο έφερε πίσω η κινεζική αποστολή Chang’e-6 εντόπισαν τη φάση γ-Fe (γ-σίδηρος) με κυβική δομή εστιζόμενη στις έδρες (face-centered cubic) — μια ασυνήθιστη μορφή μεταλλικού σιδήρου που δεν είχε επιβεβαιωθεί ποτέ ξανά σε φυσικά σεληνιακά δείγματα.
Η ανακάλυψη αυτή είναι ιδιαίτερα απροσδόκητη, καθώς ο γ-Fe υπάρχει συνήθως μόνο σε υψηλές θερμοκρασίες και μετατρέπεται σε διαφορετική κρυσταλλική δομή καθώς ψύχεται. Ωστόσο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αυτή η φάση του σιδήρου είχε επιβιώσει στο εσωτερικό μικροσκοπικών σωματιδίων γυαλιού, τα οποία σχηματίστηκαν κατά τη διάρκεια προσκρούσεων στην επιφάνεια της Σελήνης.
Πώς επιβίωσε μια ασυνήθιστη μορφή σιδήρου στη Σελήνη
Ερευνητές, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Haifeng Du από το Εργαστήριο Υψηλών Μαγνητικών Πεδίων των Ινστιτούτων Φυσικών Επιστημών του Hefei (HFIPS) —που υπάγονται στην Κινεζική Ακαδημία Επιστημών (CAS)—, εξέτασαν γυαλί προερχόμενο από προσκρούσεις, το οποίο περιείχε πολυάριθμα σωματίδια σιδήρου νανομετρικής κλίμακας. Χρησιμοποιώντας τεχνικές προετοιμασίας δειγμάτων με δέσμη ιόντων (focused ion beam), ηλεκτρονική μικροσκοπία διέλευσης (transmission electron microscopy) και χημική ανάλυση, επιβεβαίωσαν ότι ο γ-Fe αποτελούσε την κυρίαρχη φάση σιδήρου στα δύο δείγματα γυαλιού που μελετήθηκαν. Τα ευρήματά τους δημοσιεύθηκαν στις 16 Σεπτεμβρίου στο περιοδικό *Proceedings of the National Academy of Sciences* (PNAS).
Υπό κανονικές συνθήκες, ο γ-Fe μετατρέπεται σε α-Fe (α-σίδηρο) καθώς η θερμοκρασία μειώνεται. Η ερευνητική ομάδα υπέθεσε ότι οι ακραίες συνθήκες που δημιουργούνται κατά τις προσκρούσεις στη Σελήνη ενδέχεται να εμποδίζουν αυτή τη μετατροπή. Η ταχεία ψύξη του λιωμένου υλικού, η παρουσία μικρών ποσοτήτων άνθρακα και άλλων στοιχείων, καθώς και η γύρω υαλώδης μήτρα, πιθανόν συνέβαλαν στη διατήρηση αυτής της ασυνήθιστης κρυσταλλικής δομής στην επιφάνεια της Σελήνης.
Τα μικροσκοπικά σωματίδια σιδήρου ενδέχεται να καταγράφουν τον αρχαίο μαγνητισμό
Οι επιστήμονες διερεύνησαν επίσης κατά πόσον αυτά τα σωματίδια θα μπορούσαν να διατηρούν μαγνητικές πληροφορίες. Χρησιμοποιώντας ηλεκτρονική ολογραφία εκτός άξονα (off-axis electron holography) —μια τεχνική που επιτρέπει τη χαρτογράφηση μαγνητικών πεδίων σε εξαιρετικά «Αυτό το μικροσκοπικό μαγνητικό απολίθωμα ενδέχεται να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα την αρχαία μαγνητική ιστορία της Σελήνης», δήλωσε ο Δρ. Long Li από το HFIPS, μέλος της ερευνητικής ομάδας.
Νέα στοιχεία κρυμμένα σε σεληνιακό γυαλί πρόσκρουσης
Αν και η Σελήνη δεν διαθέτει πλέον παγκόσμιο μαγνητικό πεδίο, τα πετρώματα και το έδαφός της περιέχουν μαγνητικά ορυκτά που μπορούν να διατηρήσουν πληροφορίες για τις συνθήκες του παρελθόντος. Η πρόσφατα εντοπισμένη μορφή σιδήρου, ο γ-Fe (γ-Fe), διευρύνει το φάσμα των υλικών που μπορούν να εξετάσουν οι επιστήμονες κατά την ανασύνθεση αυτής της ιστορίας.
Δεδομένου ότι ο γ-Fe και ο α-Fe (α-Fe) σχηματίζονται υπό διαφορετικές φυσικές συνθήκες και παρουσιάζουν διακριτές μαγνητικές ιδιότητες, ενδέχεται να διατηρούν στοιχεία από διαφορετικά στάδια των σεληνιακών προσκρούσεων. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί με ποια αξιοπιστία τα ορυκτά αυτά διατηρούν αρχαία μαγνητικά σήματα, καθώς και τι μπορούν να αποκαλύψουν σχετικά με την εξέλιξη του μαγνητισμού στη Σελήνη.
www.worldenergynews.gr






