Το ζήτημα έχει μεταφερθεί πλέον στο επίκεντρο της ασφαλιστικής αγοράς, καθώς πίσω από κάθε περιστατικό βρίσκονται σημαντικά ποσά - Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, το κόστος δεν περιορίζεται στις άμεσες υλικές ζημιές - Περιλαμβάνει διακοπές παραγωγής, απώλεια εσόδων, καθυστερήσεις, κόστος αποκατάστασης και αυξημένες ασφαλιστικές ανάγκες
Σχέδια δολοφονίας στελεχών της αμυντικής βιομηχανίας, εμπρησμοί σε εταιρείες και αποθήκες, αλλά και drones με εκρηκτικά που εμφανίζονται σε κρίσιμες υποδομές. Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια αυξανόμενη σειρά επιθέσεων στη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη», με τις επιχειρήσεις να επωμίζονται μεγάλο μέρος του οικονομικού κόστους.
Μέχρι σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει διαμορφώσει μια ενιαία και αποφασιστική απάντηση, ωστόσο τα ευρωπαϊκά κράτη αρχίζουν πλέον να αναγνωρίζουν ανοιχτά ότι πρόκειται για μια μορφή υβριδικού πολέμου. Η δημόσια απόδοση ευθύνης στη Ρωσία αποτελεί αλλαγή στάσης, καθώς η ταυτοποίηση του δράστη δημιουργεί παράλληλα την ανάγκη για αντίδραση.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το περιστατικό στο αεροδρόμιο της Λειψίας/Χάλε τον Αύγουστο. Στις 4 Αυγούστου, drone που πλησίαζε την εγκατάσταση προσγειώθηκε ανεπιτυχώς και έχασε το φορτίο εκρηκτικών που μετέφερε. Αν η επίθεση είχε εξελιχθεί σύμφωνα με τον σχεδιασμό της, το drone θα είχε εκραγεί δίπλα σε ουκρανικό αεροσκάφος Antonov που ετοιμαζόταν να αναχωρήσει.
Οι γερμανικές αρχές εντόπισαν στη συνέχεια και δεύτερο drone με στρατιωτικού τύπου εκρηκτικά κοντά στο αεροδρόμιο. Την 1η Σεπτεμβρίου, η γερμανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι αποδίδει την επίθεση στη Ρωσία.
Η δημόσια τοποθέτηση του Βερολίνου έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς στο παρελθόν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ήταν συχνά επιφυλακτικές να αποδώσουν επισήμως τέτοιες ενέργειες σε κρατικούς παράγοντες, ακριβώς επειδή μια τέτοια απόδοση αυξάνει την πίεση για συγκεκριμένη αντίδραση.
Από τα σαμποτάζ αυτοκινήτων έως τη Rheinmetall
Το περιστατικό στη Λειψία δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός. Η Γερμανία έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας σειράς ενεργειών που οι αρχές έχουν συνδέσει με τη Ρωσία.
Λίγο πριν από τις γερμανικές ομοσπονδιακές εκλογές του 2025, εκατοντάδες αυτοκίνητα σε διάφορες περιοχές της χώρας υπέστησαν δολιοφθορές στις εξατμίσεις τους, ενώ στα οχήματα τοποθετήθηκαν αυτοκόλλητα που καλούσαν τους πολίτες να ψηφίσουν τους Πράσινους. Αρχικά, οι ενέργειες θα μπορούσαν να παραπέμπουν σε δράση περιβαλλοντικών ακτιβιστών, όμως οι γερμανικές αρχές κατέληξαν στην εκτίμηση ότι πίσω από την εκστρατεία βρίσκονταν άτομα που ενεργούσαν για λογαριασμό της Ρωσίας.
Λίγους μήνες νωρίτερα, ένα δέμα που περιείχε βόμβα τυλίχθηκε στις φλόγες σε εγκατάσταση της DHL στο αεροδρόμιο της Λειψίας/Χάλε. Και σε αυτή την υπόθεση οι έρευνες οδήγησαν σε πρόσωπα που φέρονται να συνδέονται με τη Ρωσία.
Παράλληλα, οι γερμανικές αρχές είχαν αποκαλύψει σχέδιο δολοφονίας του διευθύνοντος συμβούλου της αμυντικής εταιρείας Rheinmetall, με τις έρευνες να συνδέουν την υπόθεση με τη Ρωσία.
Το φαινόμενο, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη Γερμανία. Στη Βρετανία έχουν καταγραφεί εμπρησμοί, ενώ αντίστοιχα περιστατικά έχουν σημειωθεί στην Πολωνία, την Τσεχία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Drones, καλώδια και υποδομές στο στόχαστρο
Τον Σεπτέμβριο του 2025, αντικείμενα στον εναέριο χώρο κοντά σε αεροδρόμια της Δανίας και της Νορβηγίας οδήγησαν σε προσωρινές διακοπές λειτουργίας. Στη Σκωτία, drones έχουν εντοπιστεί επανειλημμένα κοντά σε υπεράκτιες εγκαταστάσεις, ενώ στη Σουηδία έχουν καταγραφεί ύποπτες ζημιές σε τηλεπικοινωνιακούς ιστούς.
Στη Βαλτική Θάλασσα, την ίδια ώρα, έχει καταγραφεί σειρά περιστατικών που αφορούν υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς. Αν και μέχρι σήμερα οι περισσότερες από αυτές τις ενέργειες δεν έχουν προκαλέσει καταστροφές μεγάλης κλίμακας, το οικονομικό κόστος για τις επιχειρήσεις και τους διαχειριστές υποδομών είναι σημαντικό.
Μια επίθεση εμπρησμού το 2024, η οποία αργότερα αποδόθηκε στη Ρωσία, κατέστρεψε το μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο της Πολωνίας. Σε άλλες περιπτώσεις, οι ζημιές σε υποδομές συνεπάγονται πολυδάπανες επισκευές, διακοπές λειτουργίας και απώλειες εσόδων.
Στα υποθαλάσσια καλώδια που έχουν υποστεί ζημιές από άγκυρες, οι ιδιοκτήτες καλούνται να καλύψουν σημαντικά κόστη αποκατάστασης. Για τα καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας, το κόστος επισκευής μπορεί να ανέλθει σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, ενώ κάθε περιστατικό συνεπάγεται επιπλέον κόστος προσωπικού και λειτουργικές καθυστερήσεις.
Ακόμη και επιθέσεις μικρότερης κλίμακας μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές οικονομικές συνέπειες. Τον προηγούμενο μήνα, η πολωνική εταιρεία WB Group, που κατασκευάζει εξαρτήματα για drones, έγινε στόχος εμπρησμού, με τις ζημιές να υπολογίζονται σε τουλάχιστον 3,5 εκατ. ευρώ. Οι Πολωνοί εισαγγελείς θεωρούν ότι και σε αυτή την περίπτωση η επίθεση είχε οργανωθεί με ρωσική υποκίνηση.
Ποιος πληρώνει τις ζημιές;
Το ερώτημα που αποκτά πλέον μεγαλύτερη σημασία είναι ποιος επωμίζεται τελικά το κόστος αυτών των επιθέσεων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επιχειρήσεις μπορούν να στραφούν στις ασφαλιστικές τους εταιρείες. Ωστόσο, τα συνηθισμένα ασφαλιστήρια συμβόλαια καλύπτουν συγκεκριμένους κινδύνους και κατά κανόνα εξαιρούν ζημιές που συνδέονται με πολεμικές ενέργειες ή γεγονότα που προσομοιάζουν σε πολεμικές πράξεις.
Υπάρχουν εξειδικευμένα ασφαλιστήρια για πολεμικούς κινδύνους, όμως η εφαρμογή τους προϋποθέτει ένα κρίσιμο ερώτημα: πότε μια πράξη δολιοφθοράς ή επίθεσης θεωρείται πλέον «πολεμική πράξη» και πότε αποτελεί συμβατικό ασφαλιστικό κίνδυνο;
Το ζήτημα έχει μεταφερθεί πλέον στο επίκεντρο της ασφαλιστικής αγοράς, καθώς πίσω από κάθε περιστατικό βρίσκονται σημαντικά ποσά. Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, το κόστος δεν περιορίζεται στις άμεσες υλικές ζημιές. Περιλαμβάνει διακοπές παραγωγής, απώλεια εσόδων, καθυστερήσεις, κόστος αποκατάστασης και αυξημένες ασφαλιστικές ανάγκες.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η οικονομική πίεση στις επιχειρήσεις μπορεί να αποτελέσει έναν από τους βασικούς παράγοντες που θα καθορίσουν τις επιπτώσεις της εκστρατείας υβριδικών ενεργειών στην Ευρώπη.
Η γερμανική κυβέρνηση επιχείρησε τον Αύγουστο να ενισχύσει την ευρωπαϊκή συνεργασία, συγκαλώντας τη Σύνοδο Ασφάλειας της Βαλτικής Θάλασσας, με στόχο την επιτάχυνση της κοινής ευρωπαϊκής αντίδρασης.
www.worldenergynews.gr
