Σε σοβαρή περιβαλλοντική και πολιτική αντιπαράθεση εξελίσσεται στη Φινλανδία η υπόθεση της εκτεταμένης αποψίλωσης δασικών εκτάσεων για την ανάπτυξη υποδομών της Google, με τις περιβαλλοντικές οργανώσεις να εκτιμούν ότι περίπου 400.000 δέντρα κόπηκαν σε δύο περιοχές πριν ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες διαδικασίες περιβαλλοντικής αξιολόγησης.
Η αρμόδια αρχή αδειοδότησης και εποπτείας της χώρας, LVV, διέταξε στις 6 Οκτωβρίου την προσωρινή διακοπή των εργασιών στις περιοχές Μούχος (Muhos) και Οτάνμακι (Otanmäki), καθώς διαπιστώθηκε ότι οι σχετικές περιβαλλοντικές διαδικασίες δεν είχαν ολοκληρωθεί πριν από την εκτεταμένη κοπή των δέντρων.
Στο Μούχος, σε έκταση περίπου 330 εκταρίων, εκτιμάται ότι απομακρύνθηκαν περίπου 250.000 δέντρα, ενώ άλλα 150.000 φέρεται να κόπηκαν στην Οτάνμακι. Η εικόνα των εκτάσεων που μετατράπηκαν σε εργοτάξια, με γυμνό έδαφος, λάσπη και υπολείμματα ξυλείας, έχει εντείνει τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις στα τοπικά οικοσυστήματα και στην ποιότητα των υδάτων.
«Δεν τελειώνει, συνεχίζεται για πάντα»
Η έκταση της παρέμβασης αποτυπώνεται σε εικόνες από drone στην περιοχή Μούχος, όπου το δασικό τοπίο έχει αντικατασταθεί από μεγάλες αποψιλωμένες επιφάνειες. Η οικολόγος Mari Annala, από τη Φινλανδική Ένωση για την Προστασία της Φύσης (SLL), περιέγραψε τη θέα ως σοκαριστική.
«Δεν τελειώνει. Συνεχίζεται και συνεχίζεται», ανέφερε, σχολιάζοντας τα πλάνα από τις εργασίες.
Κάτοικοι καταγγέλλουν ότι καφέ νερά από το εργοτάξιο καταλήγουν σε ρέμα που τροφοδοτεί τον ποταμό Οουλουγιόκι, εκφράζοντας φόβους για πιθανή υποβάθμιση της ποιότητας των υδάτων.
Η πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της SLL, Hanna Halmeenpää, δήλωσε ότι αρχικά δυσκολεύτηκε να πιστέψει την έκταση όσων είχαν συμβεί. «Δεν μπορούσα να το πιστέψω στην αρχή. Δεν έχω ακούσει ποτέ για εταιρεία που να έχει κάνει κάτι τέτοιο στη Φινλανδία», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι η εταιρεία εκμεταλλεύτηκε την εμπιστοσύνη που χαρακτηρίζει το φινλανδικό σύστημα.
Επενδύσεις 13 δισ. ευρώ και ερωτήματα για το περιβαλλοντικό κόστος
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της θέσης που έχει καταλάβει η Φινλανδία στον διεθνή ανταγωνισμό για την προσέλκυση επενδύσεων σε κέντρα δεδομένων. Περίπου 145 νέα έργα βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια σχεδιασμού, καθώς το ψυχρό κλίμα περιορίζει τις ανάγκες ψύξης, ενώ η διαθεσιμότητα γης, η ενεργειακή επάρκεια και η γεωπολιτική και γεωλογική σταθερότητα της χώρας λειτουργούν ως πρόσθετα πλεονεκτήματα.
Τα δύο έργα εντάσσονται στο επενδυτικό σχέδιο της Google, ύψους 13 δισ. ευρώ, για την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης στη Φινλανδία. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επένδυση του συγκεκριμένου είδους στη χώρα, η οποία υποστηρίζεται από την κυβέρνηση.
Ο πρωθυπουργός Petteri Orpo έχει θέσει την προσέλκυση επενδύσεων στις κορυφαίες προτεραιότητές του, επισημαίνοντας ότι η οικονομία των δεδομένων μπορεί να δημιουργήσει οφέλη πέρα από την αρχική εισροή κεφαλαίων.
Ωστόσο, οι αντιδράσεις αναζωπυρώνουν τη συζήτηση για το κατά πόσο οι οικονομικές αποδόσεις των data centers αντισταθμίζουν το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα και αν είναι εύλογο να διατίθενται εκτάσεις και ενεργειακοί πόροι για υποδομές που εξυπηρετούν κυρίως διεθνείς πελάτες.
Περισσότεροι από 93.000 άνθρωποι έχουν υπογράψει αίτημα για αυστηρότερο πλαίσιο αδειοδότησης και λειτουργίας των κέντρων δεδομένων, καθώς και για την επιβολή τέλους που θα αποζημιώνει τις τοπικές κοινότητες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Η συζήτηση για τα οικονομικά οφέλη
Προβληματισμό για την πραγματική συμβολή των κέντρων δεδομένων στην εθνική οικονομία εκφράζει ο Jussi Kangasharju, επικεφαλής του τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι.
Όπως υποστηρίζει, οι εγκαταστάσεις δημιουργούν σχετικά περιορισμένο αριθμό θέσεων εργασίας, ενώ τα οικονομικά οφέλη για τη χώρα ενδέχεται να είναι μικρότερα από όσα παρουσιάζονται. «Για τη Φινλανδία, ουσιαστικά δεν υπάρχουν οφέλη», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι οι υποδομές ανήκουν σε διεθνείς εταιρείες που εξυπηρετούν πελάτες σε όλο τον κόσμο και ότι τα φορολογικά έσοδα που παραμένουν στη χώρα είναι περιορισμένα.
Από την άλλη πλευρά, κάτοικοι και τοπικοί παράγοντες αναγνωρίζουν ότι τέτοιες επενδύσεις μπορούν να προσφέρουν θέσεις εργασίας, φορολογικά έσοδα και οικονομική δραστηριότητα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν γήρανση του πληθυσμού και φυγή των νέων προς μεγαλύτερα αστικά κέντρα της Ευρώπης.
Η αντιπαράθεση αναδεικνύει έτσι ένα ευρύτερο ερώτημα: πώς κατανέμονται τα οικονομικά οφέλη και οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, ιδιαίτερα όταν οι τοπικές κοινωνίες επωμίζονται μεγάλο μέρος του κόστους.
Καταγγελίες για άγρια ζώα, θόρυβο και υποβάθμιση των υδάτων
Στην Οτάνμακι, κάτοικοι αναφέρουν ότι η κατασκευαστική δραστηριότητα έχει αλλάξει αισθητά τον χαρακτήρα της περιοχής, αντικαθιστώντας την ησυχία του δάσους με τον θόρυβο των εργασιών.
Η Anni Ranta, 53 ετών, της οποίας η οικογένεια ζει στο χωριό εδώ και γενιές, υποστηρίζει ότι μετά την αποψίλωση εμφανίστηκαν λύκοι μέσα στον οικισμό, καθώς, όπως εκτιμά, τα άγρια ζώα αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τον φυσικό τους βιότοπο.
«Οι λύκοι ήρθαν στο χωριό, επειδή όλα τα άγρια ζώα έφυγαν από το δάσος», ανέφερε, εκφράζοντας παράλληλα ανησυχία για τον θόρυβο των εργασιών σε περιοχή με βραχώδες υπέδαφος.
Ο πατέρας της, Pentti Korhonen, πρώην οδηγός εκδρομών στην άγρια φύση, δήλωσε ότι το νερό στο κοντινό ρέμα έχει αποκτήσει καφέ χρώμα μετά την καταστροφή του δάσους.
Περιβαλλοντολόγοι επισημαίνουν επίσης ότι η παρέμβαση επηρέασε τον βιότοπο σπάνιων ειδών πουλιών, μεταξύ των οποίων ο τριδάκτυλος δρυοκολάπτης, που φώλιαζε στην περιοχή.
Η απολογία της Google και η δέσμευση για αναδάσωση
Η Google ζήτησε συγγνώμη για την αποψίλωση. Ο επικεφαλής της εταιρείας στη Φινλανδία, Antti Järvinen, υποστήριξε ότι οι ενέργειες έγιναν με βάση την καλύτερη κατανόηση που είχε τότε η εταιρεία για το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Μετά την εντολή της LVV στις 6 Οκτωβρίου, η Google ανακοίνωσε ότι διέκοψε τις προπαρασκευαστικές εργασίες στις δύο περιοχές και υπέβαλε επίσημη απάντηση στην αρμόδια αρχή, δεσμευόμενη να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις της.
Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι σχεδιάζει να φυτέψει δέντρα σε έκταση 130 εκταρίων στο Μούχος και ότι συνεργάζεται με τις αρμόδιες αρχές για την προστασία της ποιότητας των υδάτων. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, ωστόσο, θεωρούν ότι η προβλεπόμενη αναδάσωση είναι ανεπαρκής σε σχέση με την έκταση της αποψίλωσης.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος της Φινλανδίας παρακολουθεί την ανάπτυξη του κλάδου και την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγών στο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Η υπόθεση αναμένεται να τροφοδοτήσει περαιτέρω την πολιτική συζήτηση ενόψει των εκλογών του Απριλίου, με το βασικό ερώτημα να είναι αν η Φινλανδία μπορεί να συνεχίσει να προσελκύει μεγάλες επενδύσεις τεχνητής νοημοσύνης χωρίς να υπονομεύει την προστασία των δασών και των φυσικών πόρων της.
www.worldenergynews.gr
