Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ανταποκρίνεται σε ήχους, να αναγνωρίζει συναισθήματα, να προσαρμόζεται στο περιβάλλον της και να συμπεριφέρεται με τρόπους που προσομοιάζουν έντονα στις ανθρώπινες αντιδράσεις. Ωστόσο, οι άνθρωποι εξακολουθούν να διστάζουν να πιστέψουν ότι μια τέτοια συμπεριφορά αντικατοπτρίζει συνείδηση.
Η ανθρώπινη συμπεριφορά δεν ισοδυναμεί με ανθρώπινη συνείδηση
Μια νέα μελέτη από το LMU διαπιστώνει ότι, ακόμη και όταν ένα σύστημα ΤΝ και ένας άνθρωπος συμπεριφέρονται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο κάτω από πανομοιότυπες συνθήκες, οι άνθρωποι κρίνουν ότι η ΤΝ διαθέτει λιγότερη συνείδηση. Η διαφορά ήταν πολύ μικρότερη όταν οι συμμετέχοντες ερωτήθηκαν σχετικά με την «επίγνωση», γεγονός που υποδηλώνει ότι η γλώσσα που χρησιμοποιείται για την περιγραφή τεχνητών οντοτήτων επηρεάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο γίνονται αντιληπτές οι νοητικές τους ικανότητες.
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό *Cognition*, διεξήχθη υπό την καθοδήγηση του Δρ. Louis Longin από την Έδρα Φιλοσοφίας του Νου του LMU, σε συνεργασία με τον Δρ. Bahador Bahrami, την Καθηγήτρια Ophelia Deroy και άλλους συνεργάτες. Οι ερευνητές επιδίωξαν να διαχωρίσουν τις κρίσεις σχετικά με τη συμπεριφορά από τις κρίσεις σχετικά με τη συνείδηση.
«Ενώ οι προηγούμενες μελέτες έθεταν συνήθως γενικά ερωτήματα σχετικά με το αν η ΤΝ διαθέτει όντως νοητικές καταστάσεις, η δική μας μελέτη είναι η πρώτη που συγκρίνει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αποδίδουν τις ίδιες νοητικές καταστάσεις στην ΤΝ και στους ανθρώπους όταν συμπεριφέρονται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, κάτω από πανομοιότυπες συνθήκες», αναφέρει ο Longin.
Η ερευνητική ομάδα στρατολόγησε περίπου 1.100 συμμετέχοντες. Ορισμένοι διάβασαν σύντομα σενάρια που αφορούσαν τεχνητές οντότητες, οι οποίες διέφεραν ως προς την ένταση της αντίδρασής τους σε γεγονότα του περιβάλλοντός τους, όπως ήχοι ή συναισθηματικές καταστάσεις άλλων ατόμων. Μια άλλη ομάδα διάβασε τα ίδια σενάρια με ανθρώπους ως πρωταγωνιστές. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες βαθμολόγησαν τον βαθμό συνείδησης ή επίγνωσης που πίστευαν ότι διέθετε κάθε πρωταγωνιστής σε σχέση με το περιβάλλον του.
Η ανταποκρισιμότητα αύξησε τις βαθμολογίες, αλλά το χάσμα παρέμεινε
Τόσο για τους ανθρώπους όσο και για την ΤΝ, η αυξημένη ανταποκρισιμότητα οδήγησε σε υψηλότερες βαθμολογίες όσον αφορά τη συνείδηση και την επίγνωση. Μια οντότητα που αντιδρούσε πιο έντονα στο περιβάλλον της κρινόταν, κατά κανόνα, ότι διέθετε πλουσιότερη νοητική κατάσταση.
Το μοτίβο άλλαξε δραστικά όταν οι συμμετέχοντες ερωτήθηκαν συγκεκριμένα για τη συνείδηση. Ακόμη και η πιο ανταποκρίσιμη ΤΝ βαθμολογήθηκε ως λιγότερο συνειδητή σε σχέση με τον λιγότερο ανταποκρίσιμο άνθρωπο. Οι βαθμολογίες για την επίγνωση παρουσίασαν πολύ μικρότερη απόκλιση, καθώς «Υπάρχει μια αυξανόμενη ανησυχία στον δημόσιο διάλογο ότι οι άνθρωποι θα βλέπουν την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) να συμπεριφέρεται με τρόπο ανθρώπινο και θα αρχίσουν να αντιμετωπίζουν αυτά τα συστήματα σαν να διέθεταν ανθρώπινες νοητικές καταστάσεις», λέει ο Longin, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. «Διαπιστώσαμε κάτι πολύ πιο σύνθετο: Οι άνθρωποι είναι αρκετά πρόθυμοι να πουν ότι μια ΤΝ αντιλαμβάνεται πράγματα και έχει επίγνωση του περιβάλλοντός της. Ωστόσο, θέτουν σαφή όρια όταν πρόκειται για τον όρο "συνείδηση". Οι άνθρωποι αποδίδουν σταθερά λιγότερη συνείδηση στην ΤΝ σε σχέση με τους ανθρώπους – ακόμη και όταν η συμπεριφορά τους είναι πανομοιότυπη».
Γιατί η λέξη «επίγνωση» αλλάζει τα δεδομένα
Η διαφορά ενδέχεται να αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ερμηνεύουν τους ίδιους τους όρους. Η «επίγνωση» μπορεί να περιγράφει μια οντότητα που εντοπίζει και ανταποκρίνεται σε πληροφορίες του περιβάλλοντός της, ενώ η «συνείδηση» συχνά εμπεριέχει την έννοια της υποκειμενικής εμπειρίας.
«Μπορεί να χρησιμοποιούμε όρους που αφορούν τη νόηση για να αναφερθούμε στην ΤΝ, αλλά αυτό ίσως συμβαίνει απλώς επειδή δεν διαθέτουμε καλύτερες λέξεις», λέει η Ophelia Deroy, φιλόσοφος και εκ των κύριων συγγραφέων της μελέτης. «Άλλωστε, η ΤΝ εκπαιδεύεται να ενεργεί και να μιλά όπως ένας άνθρωπος, επομένως αυτές οι περιγραφές φαντάζουν φυσικές».
Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι οι άνθρωποι κρίνουν την ΤΝ διαφορετικά, ανάλογα με το αν εξετάζουν την παρατηρήσιμη επίγνωση ή την υποκειμενική συνείδηση.
Η γλώσσα μπορεί να διαμορφώσει τον τρόπο αντίληψης της ΤΝ
Αυτή η διάκριση έχει σημασία, καθώς όροι όπως «επίγνωση», «συνείδηση» ή «πρόθεση» μπορούν να υποδηλώνουν πολύ διαφορετικά πράγματα σχετικά με τη νοητική κατάσταση ενός συστήματος ΤΝ.
«Η μελέτη μας προσφέρει διδάγματα για τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε σχετικά με την ΤΝ», λέει ο Bahador Bahrami, επίσης κύριος συγγραφέας της μελέτης και ειδικός στην κοινωνική νευροεπιστήμη.
«Οι εταιρείες και οι δημοσιογράφοι συχνά καταφεύγουν σε υπερβολικές περιγραφές των μοντέλων ΤΝ, αποδίδοντάς τους προθέσεις, σχέδια ή ακόμη και ηθική συνείδηση και δισταγμό. Αυτό που δείχνει η μελέτη μας είναι ότι οι καθημερινές κρίσεις είναι πολύ πιο διαφοροποιημένες: Οι άνθρωποι δεν τοποθετούν απλώς την ΤΝ και τους ανθρώπους στην ίδια νοητική κλίμακα. Ωστόσο, το όριο εξαρτάται και από τους όρους που χρησιμοποιούμε. Για πιο ουδέτερους όρους, όπως η "επίγνωση", η διάκριση μπορεί σε μεγάλο βαθμό να εκλείψει. Αυτό καθιστά σημαντική την επιλογή της γλώσσας που χρησιμοποιούμε».
www.worldenergynews.gr
