Σε νέα φάση περνά ο σχεδιασμός για τον Κάθετο Διάδρομο, καθώς η συζήτηση μετατοπίζεται σταδιακά από την αρχική στόχευση της διοχέτευσης LNG από τις ελληνικές υποδομές προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη σε ένα ευρύτερο μοντέλο, στο οποίο ο ίδιος άξονας θα μπορούσε να συνδεθεί με τις νέες πηγές φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου και να λειτουργήσει ως μόνιμη διαδρομή τροφοδοσίας της ευρωπαϊκής αγοράς.
Η προοπτική αυτή συμπίπτει χρονικά με την τεχνική ωρίμανση της επόμενης φάσης του έργου, καθώς οι Διαχειριστές των χωρών που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο επιχειρούν πλέον να προσδιορίσουν με συγκεκριμένα δεδομένα το ύψος των ποσοτήτων που θα χρειαστεί να μεταφερθούν, τα περιθώρια των υφιστάμενων υποδομών, τα σημεία στα οποία εμφανίζονται περιορισμοί δυναμικότητας και, τελικά, τις επενδύσεις που θα απαιτηθούν ώστε οι επιμέρους διαδρομές να μπορούν να λειτουργήσουν με ανταγωνιστικούς όρους.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερη σημασία η προοπτική μεταφοράς κυπριακού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη μέσω Αιγύπτου και Ελλάδας, η οποία βρέθηκε στο επίκεντρο των επαφών που πραγματοποίησε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου με τους ομολόγους του από την Κύπρο και την Αίγυπτο στο περιθώριο του East Mediterranean Gas Forum, με αντικείμενο την ενεργειακή σύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με τις ευρωπαϊκές αγορές.
Με βάση τον σχεδιασμό που βρίσκεται σήμερα υπό συζήτηση, το φυσικό αέριο από το κοίτασμα Κρόνος θα μπορεί να μεταφέρεται μέσω αγωγού μήκους περίπου 105 χιλιομέτρων προς τις αιγυπτιακές υποδομές που συνδέονται με το Zohr, να υγροποιείται στις εγκαταστάσεις της Αιγύπτου και στη συνέχεια να μεταφέρεται ως LNG προς τις ελληνικές εγκαταστάσεις εισαγωγής, από όπου θα μπορεί να διοχετεύεται προς Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία, Βόρεια Μακεδονία, Ουγγαρία και τις υπόλοιπες αγορές της περιοχής μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Ο σχεδιασμός τοποθετεί την πρώτη παραγωγή από τον Κρόνο στο 2028, υπό την προϋπόθεση ότι οι απαραίτητες υποδομές θα έχουν ολοκληρωθεί εγκαίρως, ενώ στόχος της ελληνικής πλευράς είναι το πρώτο φορτίο να κατευθυνθεί στη Ρεβυθούσα και, μέσω του ελληνικού συστήματος φυσικού αερίου, να εισέλθει στον Κάθετο Διάδρομο με προορισμό την ευρωπαϊκή αγορά.
Σε τεχνικούς όρους, πρόκειται ουσιαστικά για ένα μοντέλο «virtual pipeline», στο οποίο αντί για έναν ενιαίο αγωγό που θα συνέδεε απευθείας την Ανατολική Μεσόγειο με την Ευρώπη αξιοποιούνται διαδοχικά ένας μικρότερος αγωγός παραγωγής, οι εγκαταστάσεις υγροποίησης της Αιγύπτου, η θαλάσσια μεταφορά LNG και, στη συνέχεια, τα δίκτυα και οι διασυνδέσεις της Ελλάδας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Ο αγωγός Κύπρου-Αιγύπτου σε συνδυασμό με τη θαλάσσια μεταφορά του υγροποιημένου αερίου από την Αίγυπτο στην Ελλάδα, μπορεί να παίξει το ρόλο του East Med, με πολύ μικρότερη δυσκολία και κόστος. Υπενθυμίζεται ότι ο East Med θα ήταν ένας υποθαλάσσιος αγωγός 1.900 χιλιομέτρων, με ιδιαίτερα υψηλές τεχνικές απαιτήσεις και σημαντικό επενδυτικό κόστος.
Το τεχνικό τεστ των 20 bcm
Την ίδια στιγμή οι Διαχειριστές των χωρών που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο, συνεχίζουν τις συναντήσεις και τη συνεργασία τους για την επέκταση και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του Κάθετου Διαδρόμου. Ο ΔΕΣΦΑ έχοντας ολοκληρώσει τη συλλογή δεδομένων έχει περάσει στη φάση της προσομοίωσης διαφορετικών σεναρίων ζήτησης, υποδομών και ροών, με στόχο να αποκτήσει μια σαφή εικόνα για το πραγματικό δυναμικό του συστήματος.
Όπως ανέφερε χθες στο περιθώριο του EMGF η Maria Sferruzza του ΔΕΣΦΑ, η άσκηση περιλαμβάνει δεδομένα από συνολικά έντεκα φορείς και μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί από το ΔΕΣΦΑ η άσκηση, της δυνατότητας των υφιστάμενων υποδομών και της εμπορικής βιωσιμότητας των διαδρομών, με βάση διαφορετικές παραδοχές για τη ζήτηση και τις ανάγκες των επιμέρους χωρών.
Βασικό σημείο εκκίνησης της άσκησης αποτελεί η εκτίμηση ότι περίπου 20 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου θα χρειαστεί να αντικατασταθούν στην ευρύτερη περιοχή καθώς περιορίζονται οι ρωσικές ροές, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την αποτύπωση των αγορών στις οποίες συγκεντρώνεται η μεγαλύτερη ανάγκη αντικατάστασης, των διαδρομών που είναι ήδη διαθέσιμες και των σημείων όπου εμφανίζονται bottlenecks τα οποία εμποδίζουν την απρόσκοπτη μεταφορά μεγαλύτερων ποσοτήτων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην Ουγγαρία, την οποία η Sferruzza ανέφερε ως μία από τις αγορές με τη μεγαλύτερη έκθεση στην ανάγκη αντικατάστασης ρωσικών ποσοτήτων, ενώ για τις διαδρομές που υπάρχουν ήδη θα εξεταστεί ποιο πρέπει να είναι το οικονομικό πλαίσιο ώστε να καταστούν ανταγωνιστικές και για εκείνες όπου δεν υπάρχει επαρκής δυναμικότητα θα προσδιοριστούν οι παρεμβάσεις, οι αναβαθμίσεις και τα νέα έργα που θα απαιτηθούν.
Η διαδικασία αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή μεταφέρει για πρώτη φορά τη συζήτηση γύρω από τον Κάθετο Διάδρομο από το επίπεδο της πολιτικής στόχευσης σε συγκεκριμένα και μετρήσιμα μεγέθη, όπως η διαθέσιμη δυναμικότητα, το επενδυτικό κόστος, τα tariffs και το τελικό κόστος μεταφοράς ανά διαδρομή, στοιχεία τα οποία θα καθορίσουν εάν το project μπορεί να αποκτήσει σταθερή εμπορική βάση.
Στη Σόφια τα επόμενα βήματα
Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο έχει τοποθετηθεί για τον Ιανουάριο στη Σόφια, όπου αναμένεται να πραγματοποιηθεί νέα συνάντηση των εμπλεκόμενων χωρών και Διαχειριστών, με την τεχνική άσκηση να έχει πλέον ολοκληρωθεί και με τα πρώτα συμπεράσματα να μπορούν να παρουσιαστούν σε πολιτικό επίπεδο.
Στη συνάντηση αυτή αναμένεται να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη σαφήνεια πόσο αέριο μπορεί πράγματι να μεταφέρει ο Κάθετος Διάδρομος, ποια είναι τα βασικά σημεία συμφόρησης του συστήματος και σε ποιες υποδομές θα πρέπει να κατευθυνθούν νέες επενδύσεις, ενώ παράλληλα τα αποτελέσματα της άσκησης θα τεθούν υπόψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς η στήριξη των Βρυξελλών θεωρείται κρίσιμη τόσο για την αναγνώριση των αναγκών του συστήματος όσο και για τη χρηματοδοτική ή ρυθμιστική στήριξη των έργων που ενδέχεται να απαιτηθούν.
www.worldenergynews.gr
