Οι τιμές του φυσικού αερίου εκτοξεύονται, τα αποθέματα μειώνονται και τα εργοστάσια βρίσκονται αντιμέτωπα με το υψηλότερο ενεργειακό κόστος των τελευταίων ετών - Από τη Βρετανία έως τη Γερμανία, οι επιχειρήσεις προειδοποιούν για περικοπές παραγωγής, απώλειες θέσεων εργασίας και αναβολή επενδύσεων
Η Ευρώπη εισέρχεται στον χειμώνα αντιμέτωπη με μια νέα και ιδιαίτερα ανησυχητική ενεργειακή κρίση. Η αναζωπύρωση της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει διαταράξει τις παγκόσμιες ροές ενέργειας, προκαλώντας απότομη άνοδο στις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου. Την ίδια στιγμή, τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη βρίσκονται σε ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα, αυξάνοντας τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων τους επόμενους μήνες.
Χαλυβουργίες, χημικές βιομηχανίες, παραγωγοί αλουμινίου και αυτοκινητοβιομηχανίες βλέπουν το κόστος παραγωγής να αυξάνεται και την ανταγωνιστικότητά τους να υποχωρεί έναντι περιοχών όπως οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ινδία.
Οι επιχειρήσεις προειδοποιούν ότι, εάν η κρίση παραταθεί, οι προσωρινές μειώσεις παραγωγής μπορεί να μετατραπούν σε μόνιμες, με σοβαρές συνέπειες για τις επενδύσεις και την απασχόληση. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, το ενεργειακό κόστος καθιστά πλέον αμφίβολη ακόμη και τη βιωσιμότητα ορισμένων ευρωπαϊκών εργοστασίων.
Από το Shropshire της Βρετανίας έως το Αμβούργο και τη γερμανική βιομηχανική καρδιά, το μήνυμα των επιχειρήσεων είναι κοινό: ο επόμενος χειμώνας μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο δύσκολος από τον προηγούμενο.
Η Bridgnorth Aluminium έχει αντιμετωπίσει το Brexit, την Covid και επανειλημμένα ενεργειακά σοκ τα τελευταία χρόνια. Όμως αυτός ο χειμώνας φέρνει επιπλέον «στρες και πίεση», λέει ο επικεφαλής πωλήσεων της εταιρείας, Adrian Musgrave.
Η εταιρεία κατασκευάζει έλασμα αλουμινίου, το οποίο χρησιμοποιείται σε συσκευασίες, στις κατασκευές και στην κατασκευή προϊόντων όπως αυτοκίνητα και μπαταρίες. Όπως πολλές πιεσμένες βιομηχανικές επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, η Bridgnorth Aluminium αντιμετωπίζει την επικείμενη απειλή εκτίναξης των λογαριασμών ενέργειας, την οποία ο Musgrave περιγράφει ως «ανησυχία πάνω στην ανησυχία».
Το κόστος του φυσικού αερίου έχει διπλασιαστεί τους τελευταίους δύο μήνες, λόγω των νέων εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, φτάνοντας αυτή την εβδομάδα στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών στο Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ. Είναι πιθανό να υπάρξουν περαιτέρω αυξήσεις τους ψυχρότερους μήνες.
Η Bridgnorth Aluminium, η οποία απασχολεί 370 ανθρώπους στο εργοστάσιό της στο Shropshire, στην καρδιά της βρετανικής βιομηχανικής ζώνης, ήδη αισθάνεται τις επιπτώσεις. Ο συνδυασμένος λογαριασμός φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας ανέρχεται περίπου σε 1,1 εκατ. λίρες τον μήνα, αντιστοιχεί στο 18% του συνολικού κόστους της εταιρείας και συνεχίζει να αυξάνεται.
Τα μεγαλύτερα συμβόλαιά της περιλαμβάνουν μια δικλίδα ασφαλείας: όταν οι τιμές του φυσικού αερίου ξεπερνούν ένα συγκεκριμένο επίπεδο, οι πελάτες πληρώνουν τη διαφορά. Το όριο αυτό ξεπεράστηκε τον περασμένο μήνα — όμως ο Musgrave ανησυχεί για το αν οι πελάτες θα επιστρέψουν. «Πρέπει να πληρώσουν επειδή αυτό προβλέπεται στο συμβόλαιο, αλλά προφανώς δεν θα τους αρέσει», λέει. «Όταν έρθει η ώρα της ανανέωσης, θα αποτελέσει ζήτημα».
Ο Musgrave λέει ότι η εταιρεία δεν βρίσκεται σε σημείο όπου θα χρειαστεί να προχωρήσει σε απολύσεις ή προσωρινές διακοπές λειτουργίας αυτόν τον χειμώνα. Άλλοι μπορεί να μην είναι τόσο τυχεροί — μια πρόβλεψη του Item Club εκτιμούσε νωρίτερα φέτος ότι η Βρετανία θα χάσει 163.000 θέσεις εργασίας το 2026 εξαιτίας του πολέμου, κυρίως σε περιοχές με έντονη βιομηχανική δραστηριότητα, όπως η νότια Ουαλία και η περιοχή Humber.
Η Bridgnorth Aluminium εξετάζει το ενδεχόμενο να παρατείνει τις διακοπές των Χριστουγέννων ή να πραγματοποιήσει νωρίτερα, τον Ιανουάριο, προγραμματισμένες εργασίες συντήρησης που αρχικά είχαν προγραμματιστεί για τον Απρίλιο, ώστε το εργοστάσιο να λειτουργεί λιγότερο σε περιόδους υψηλών τιμών.
«Και τότε, προφανώς, το γνωρίζουν και οι εργαζόμενοι», λέει, «οπότε αρχίζει να ανησυχεί ο κόσμος».
Tιμές του φυσικού αερίου και ελλείψεις
Η σύγκρουση έχει διαταράξει τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό από τότε που το Ιράν άρχισε να επιτίθεται σε πλοία στον Κόλπο και περιόρισε την πρόσβαση μέσω των Στενών του Ορμούζ, της στενής θαλάσσιας οδού από την οποία διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι χονδρικές τιμές φυσικού αερίου στη Βρετανία ανήλθαν αυτή την εβδομάδα στις 205 πένες ανά θερμική μονάδα (therm), το υψηλότερο επίπεδο από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 και αυξημένες κατά 101% από τις 102 πένες του Ιουνίου. Στα τέλη Φεβρουαρίου βρίσκονταν στις 78 πένες ανά therm.
Το Ηνωμένο Βασίλειο εισάγει περίπου το 70% του φυσικού αερίου που καταναλώνει, γεγονός που το καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτο στις διακυμάνσεις των τιμών.
Το πρόβλημα επιτείνεται από την έλλειψη αποθηκευμένων αποθεμάτων φυσικού αερίου. Η Ευρώπη εισέρχεται στον χειμώνα με τα αποθέματα φυσικού αερίου στο χαμηλότερο επίπεδο εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, καθώς η αναστάτωση στα Στενά του Ορμούζ εμπόδισε τις χώρες να αναπληρώσουν τα αποθέματά τους κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, όταν οι τιμές είναι συνήθως χαμηλότερες.
Οι αποθήκες είναι σήμερα γεμάτες περίπου κατά 67%, έναντι εποχικού μέσου όρου κοντά στο 80%.
Η Γερμανία, η οποία διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθηκευτική δυναμικότητα στην Ευρώπη, έχει πληρότητα μόλις περίπου 50% και οδεύει προς την αποτυχία επίτευξης του επίσημου στόχου του 70% για φέτος. Η Ολλανδία αναμένεται επίσης να μην πετύχει τον στόχο του 80%.
Ως ένας από τους μεγαλύτερους καταναλωτές φυσικού αερίου στην Ευρώπη, το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένο, καθώς διαθέτει μία από τις χαμηλότερες εγχώριες δυνατότητες αποθήκευσης και βασίζεται αντ’ αυτού σε εισαγωγές μέσω αγωγών από την Ευρώπη και σε δεξαμενόπλοια από τις ΗΠΑ και τη Μέση Ανατολή.
Ο Chris O’Shea, διευθύνων σύμβουλος της Centrica, ιδιοκτήτριας της British Gas, δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι η Βρετανία είχε «σχεδόν καθόλου φυσικό αέριο αποθηκευμένο» για τον επερχόμενο χειμώνα.
Σήμα κινδύνου για παραγωγή και επιχειρήσεις
Ο Alexander Julius, διευθύνων εταίρος της Macrometal Handelsgesellschaft, εταιρείας διανομής χάλυβα στο Αμβούργο, λέει ότι η επιχείρησή του ανταγωνίζεται «παραγωγούς σε περιοχές όπου το ενεργειακό κόστος είναι συχνά σημαντικά χαμηλότερο και όπου οι κυβερνήσεις παρέχουν άμεση ή έμμεση βιομηχανική στήριξη».
Για κλάδους όπως ο δικός του, που αποτελούν μέρος του γερμανικού Mittelstand — των μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεων — η ενέργεια δεν είναι απλώς ένα ακόμη στοιχείο του κόστους, αλλά «θεμελιώδης συντελεστής παραγωγής».
Ωστόσο, αντί να λαμβάνουν στήριξη, όπως λέει, οι επιχειρήσεις «σφυροκοπούνται από πράσινους φόρους, την ώρα που οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύονται».
Ο Julius, ο οποίος είναι επίσης πρόεδρος της εμπορικής ένωσης Eurometal, επισημαίνει ότι εταιρείες θα οδηγηθούν σε χρεοκοπία και η παραγωγή θα μεταφερθεί στην Κίνα ή την Ινδία, εάν δεν ληφθούν μέτρα για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Η Eurometal έχει προειδοποιήσει ότι οι απώλειες θέσεων εργασίας στη μεταποίηση σε ολόκληρη την Ευρώπη θα μπορούσαν να φτάσουν τις 300.000 έως το τέλος του έτους, λόγω εν μέρει του κινεζικού ανταγωνισμού και με την κατάσταση να επιδεινώνεται από το ενεργειακό κόστος.
Ο Axel Eggert, γενικός διευθυντής της ευρωπαϊκής ένωσης χαλυβουργίας Eurofer, προσθέτει ότι οι υψηλές τιμές «θα οδηγήσουν αναπόφευκτα σε διακοπές της παραγωγής. Τέτοιο πρόσθετο κόστος δεν μπορεί απλώς να απορροφηθεί από τις ενεργοβόρες βιομηχανίες που εκτίθενται στον διεθνή ανταγωνισμό.
«Όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος οι προσωρινές περικοπές παραγωγής να γίνουν μόνιμες, με συνέπειες για τις επενδύσεις, την απασχόληση και, τελικά, τη βιωσιμότητα των βιομηχανικών εγκαταστάσεων στην Ευρώπη».
Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία έχει επίσης ζητήσει επείγουσα δράση από το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες, υποστηρίζοντας ότι «οι υψηλές τιμές ενέργειας συγκαταλέγονται στα μεγαλύτερα ανταγωνιστικά μειονεκτήματα της Γερμανίας ως τόπου επιχειρηματικής δραστηριότητας», με τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι τριπλάσιες από εκείνες στις ΗΠΑ.
«Η Γερμανία, όπως και η ΕΕ, χρειάζεται επειγόντως μια κοινά υποστηριζόμενη ενεργειακή στρατηγική με χαμηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και υποδομές δικτύου κατάλληλες για το μέλλον», δήλωσε εκπρόσωπος της ένωσης του κλάδου, VDA.
Η δημιουργία νέων βιομηχανιών θα γίνει «καθοριστικός παράγοντας» για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων στο μέλλον, πρόσθεσε.
Ενέργεια και ανταγωνιστικότητα
Η έκθεση είναι ιδιαίτερα μεγάλη στον κλάδο των χημικών, όπου οι εταιρείες βασίζονται στο φυσικό αέριο για να τροφοδοτούν τα εργοστάσιά τους, αλλά το χρησιμοποιούν επίσης ως πρώτη ύλη — το βασικό υλικό από το οποίο παράγονται πολλά προϊόντα. Αυτό σημαίνει ότι κάθε άνοδος των τιμών τις πλήττει διπλά.
Ο Francesco Buzzella, πρόεδρος της ιταλικής ένωσης χημικών Federchimica, λέει ότι η ενέργεια παραμένει «ο πρωταρχικός παράγοντας που υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα των χημικών εταιρειών» στη χώρα.
Η ενέργεια αντιπροσωπεύει πλέον το 18% της αξίας όλων όσων παράγει η ιταλική χημική βιομηχανία, από 14% το 2021 — και θα μπορούσε να φτάσει το 23% εάν οι τιμές φυσικού αερίου και πετρελαίου δεν υποχωρήσουν.
Αυτή την εβδομάδα η τιμή του πετρελαίου έφτασε τα 107 δολάρια το βαρέλι, καθώς ΗΠΑ και Ιράν συνεχίζουν τις μεταξύ τους επιθέσεις.
Η παραγωγή στη Βρετανία έχει μειωθεί κατά 60% από το 2021, σύμφωνα με την Chemicals Industry Association, ενώ τουλάχιστον 25 εγκαταστάσεις έχουν κλείσει.
Ο Peter Huntsman, διευθύνων σύμβουλος του ομίλου χημικών Huntsman Corporation, δήλωσε στον Guardian τον Μάρτιο ότι οι παρατεταμένα υψηλές τιμές θα μπορούσαν να οδηγήσουν στο κλείσιμο και της τελευταίας εναπομείνασας μονάδας της εταιρείας στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο Wilton του Teesside.
Πίσω στο Shropshire, εν τω μεταξύ, ο Musgrave λέει ότι ο ιδιοκτήτης της Bridgnorth Aluminium, ο βελγικός βιομηχανικός όμιλος Viohalco, θέλει να επενδύσει περαιτέρω στις δραστηριότητες της εταιρείας, αλλά τα οικονομικά δεδομένα καθιστούν όλο και πιο δύσκολη τη δικαιολόγηση μιας τέτοιας επένδυσης.
«Θα ήθελαν να κάνουν κάποιες σημαντικές επενδύσεις — η αγορά αλουμινίου στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι αρκετά μεγάλη και θα θέλαμε να μπορούμε να πουλάμε περισσότερο στην εγχώρια αγορά», λέει.
Όμως η ενέργεια και οι υπόλοιπες πιέσεις δημιουργούν «μια δύσκολη εικόνα για τους μετόχους ώστε να μπορέσουν να την κατανοήσουν … Οι επιχειρηματικές συνθήκες για επενδύσεις είναι πραγματικά δύσκολες και αλλάζουν πολύ γρήγορα.
«Είμαι σε αυτή την επιχείρηση λίγο περισσότερο από 20 χρόνια. Τα πρώτα 10 χρόνια, το μακροοικονομικό περιβάλλον ήταν πάντα αρκετά σταθερό. Μετά όμως ήρθε το Brexit, που άλλαξε τα πράγματα· η ενεργειακή κρίση με την Ουκρανία· η Covid· και τώρα αυτό. «Απλώς σκέφτεσαι ότι θα έρθει κάποια χρονιά όπου ίσως δεν θα υπάρξουν και τόσες αλλαγές», προσθέτει. «Αλλά απλώς συνεχίζεται».
www.worldenergynews.gr
