Σύμφωνα με το IEF, η ασφάλεια και η ανθεκτικότητα της αγοράς LNG θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τη διεθνή συνεργασία για την ενίσχυση του εμπορίου και των επενδύσεων, τη δημιουργία περισσότερο διαφοροποιημένων εταιρικών σχέσεων και την ενίσχυση της περιφερειακής ολοκλήρωσης των αγορών, ώστε να περιορίζονται οι κίνδυνοι, να ενισχύεται η αξιοπιστία των εφοδιασμών και να βελτιώνεται η οικονομική προσιτότητα της ενέργειας
Το Διεθνές Ενεργειακό Φόρουμ (IEF) δημοσίευσε σήμερα (14/9) τη νέα έκθεση «Global LNG Market Security», η οποία εκπονήθηκε σε συνεργασία με τον Ιαπωνικό Οργανισμό για τα Μέταλλα και την Ενεργειακή Ασφάλεια (JOGMEC) και εξετάζει τη μεταβαλλόμενη δομή της παγκόσμιας αγοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), καθώς και τις επιπτώσεις της στην ενεργειακή ασφάλεια, την οικονομική προσιτότητα και την ανθεκτικότητα των αγορών.
Σύμφωνα με τη μελέτη IEF-JOGMEC, το διεθνές εμπόριο LNG θα μπορούσε να φτάσει περίπου τα 800 δισ. κυβικά μέτρα έως το 2031. Ωστόσο, η υψηλή συγκέντρωση της προσφοράς, οι περιορισμοί στις υποδομές και τα κρίσιμα θαλάσσια περάσματα καταδεικνύουν την ανάγκη για ενίσχυση της ανθεκτικότητας της αγοράς.
Όπως επισημαίνει η έκθεση, τις τελευταίες δύο δεκαετίες το LNG έχει μετατραπεί από συμπληρωματική πηγή φυσικού αερίου σε στρατηγικό πυλώνα του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος. Το LNG συνδέει παραγωγούς και καταναλωτές σε ολοένα πιο διαφοροποιημένες αγορές, προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία σε σχέση με τις υποδομές που βασίζονται αποκλειστικά σε σταθερούς αγωγούς.
Το παγκόσμιο εμπόριο LNG έχει αυξηθεί περισσότερο από τέσσερις φορές από το 2000, από 133 δισ. κυβικά μέτρα τότε σε περισσότερα από 600 δισ. κυβικά μέτρα που αναμένεται να διακινηθούν το 2026. Η έκθεση εκτιμά ότι οι διεθνείς συναλλαγές LNG μπορούν να προσεγγίσουν τα 800 δισ. κυβικά μέτρα το 2031, αν και ο ρυθμός ανάπτυξης θα εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τις οικονομικές συνθήκες, τις τιμές ενέργειας, την ανάπτυξη υποδομών και τις κυβερνητικές πολιτικές.
Η αύξηση των διαθέσιμων ποσοτήτων, ωστόσο, δεν συνεπάγεται αυτομάτως και μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια. Η προσφορά LNG εξακολουθεί να είναι συγκεντρωμένη σε σχετικά περιορισμένο αριθμό εξαγωγικών χωρών, ενώ οι κρίσιμες υποδομές και η μεταφορική δυναμικότητα απαιτούν συνεχή επενδυτική ενίσχυση. Παράλληλα, σημαντικά φυσικά αλλά και «εικονικά» σημεία συμφόρησης επηρεάζουν την ασφάλεια της παγκόσμιας αγοράς LNG και την ταχύτητα με την οποία αυτή μπορεί να αντιδράσει σε διαταραχές και απότομες μεταβολές.
Ο γενικός γραμματέας του IEF, Jassim Alshirawi, υπογράμμισε ότι το LNG έχει μετακινηθεί από το περιθώριο της αγοράς φυσικού αερίου στο επίκεντρο της παγκόσμιας ατζέντας ενεργειακής ασφάλειας. Όπως ανέφερε, η συμμετοχή του LNG στην παγκόσμια ζήτηση πρωτογενούς ενέργειας έχει σχεδόν τριπλασιαστεί, ενώ το διεθνές εμπόριο LNG έχει αυξηθεί περισσότερο από τέσσερις φορές.
«Το μάθημα από τα πρόσφατα ενεργειακά σοκ είναι σαφές: η ανθεκτικότητα της αγοράς LNG οικοδομείται μέσω επενδύσεων, πλεονάζουσας δυναμικότητας, διαφοροποιημένων σχέσεων, διαφανών αγορών και διαρκούς διαλόγου μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών», σημείωσε.
Από την πλευρά του, ο Harada Daisuke, γενικός διευθυντής της Energy Business Unit και επικεφαλής της ομάδας LNG Information Team της JOGMEC, τόνισε ότι το LNG παραμένει κρίσιμο για την ενεργειακή ασφάλεια της Ιαπωνίας και πολλών ακόμη εισαγωγικών οικονομιών, την ώρα που η ίδια η αγορά γίνεται μεγαλύτερη, περισσότερο διασυνδεδεμένη και παράλληλα πιο εκτεθειμένη σε γεωπολιτικούς και κινδύνους που σχετίζονται με τις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Η έκθεση περιλαμβάνει την πρώτη εναρμονισμένη παγκόσμια βάση δεδομένων για το διμερές εμπόριο LNG, η οποία καλύπτει 144 χώρες για την περίοδο 2000-2024. Η βάση συνδυάζει στοιχεία από πολλαπλές εθνικές και διεθνείς στατιστικές πηγές και προσφέρει μια συνεκτική ιστορική εικόνα των ροών LNG, ενώ παράλληλα χρησιμοποιείται ως βάση για τις προβολές έως το 2031.
Παρά τη διεύρυνση της ζήτησης, η προσφορά παραμένει ιδιαίτερα συγκεντρωμένη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αυστραλία και το Κατάρ αντιπροσώπευαν σχεδόν το 64% των παγκόσμιων εξαγωγών LNG το 2024, ενώ ο αριθμός των χωρών που εισάγουν LNG έχει αυξηθεί σημαντικά. Η ευελιξία της αγοράς έχει ενισχυθεί, όμως η έκθεση διαπιστώνει ότι η έκθεση στις τιμές παραμένει άνιση. Η διαταραχή του 2026 προκάλεσε ισχυρότερες αντιδράσεις στις τιμές των ευρωπαϊκών και ασιατικών αγορών σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καταδεικνύοντας ότι η σύσφιξη της ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης LNG μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τις επιπτώσεις παρατεταμένων διαταραχών.
Ιδιαίτερη θέση στην έκθεση καταλαμβάνει το Στενό του Ορμούζ, το οποίο χαρακτηρίζεται κρίσιμο σημείο διέλευσης για την παγκόσμια αγορά LNG. Σχεδόν το 20% του διεθνούς εμπορίου LNG περνά από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα. Η διαθέσιμη πλεονάζουσα δυναμικότητα υγροποίησης σε άλλες περιοχές δεν έχει αποδειχθεί σταθερά επαρκής για την αντικατάσταση αυτών των ποσοτήτων, με το εκτιμώμενο έλλειμμα αναπλήρωσης να φτάνει περίπου τα 14 δισ. κυβικά μέτρα το 2025.
Η έκθεση αναδεικνύει επίσης τις μεγάλες διαφορές στην έκθεση των εισαγωγικών χωρών στο Ορμούζ. Περίπου το 75% των εισαγωγών LNG της Ινδίας, το 87% του Πακιστάν και το 71% του Μπανγκλαντές προέρχονταν μέσω του Στενού το 2024. Η Κίνα είχε σαφώς χαμηλότερη αναλογική έκθεση, στο 22%, ωστόσο το τεράστιο μέγεθος των εισαγωγών της σημαίνει ότι μια διακοπή μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα φορτία αντικατάστασης.
Το IEF υπογραμμίζει παράλληλα ότι η διαφοροποίηση των προμηθευτών δεν ταυτίζεται με τη δυνατότητα άμεσης υποκατάστασης των ποσοτήτων. Η διαθέσιμη δυναμικότητα υγροποίησης, η πρόσβαση σε φυσικό αέριο τροφοδοσίας, οι συμβατικές δεσμεύσεις, η ναυτιλιακή δυναμικότητα, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης και οι υποδομές επαναεριοποίησης καθορίζουν πόσο γρήγορα μπορεί να φτάσει μια εναλλακτική ποσότητα LNG σε μια αγορά που αντιμετωπίζει διαταραχή.
Για τον λόγο αυτό, η ασφάλεια της αγοράς απαιτεί επενδύσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας του LNG. Δεν αρκεί η δημιουργία νέων μονάδων υγροποίησης, καθώς εξίσου σημαντικές είναι η παραγωγή φυσικού αερίου, η αποθήκευση, η ναυτιλία, τα λιμάνια, οι τερματικοί σταθμοί επαναεριοποίησης και τα δίκτυα αγωγών που συνδέουν τις υποδομές.
Ο Ali Alsamawi, ανώτερος αναλυτής ενέργειας του IEF και βασικός συντάκτης της έκθεσης, σημείωσε ότι η μελέτη συγκεντρώνει περισσότερες από δύο δεκαετίες διμερών εμπορικών ροών LNG μεταξύ 144 χωρών, προσφέροντας στις κυβερνήσεις, τη βιομηχανία και τους υπόλοιπους φορείς της αγοράς σαφέστερη εικόνα για την εξέλιξη της παγκόσμιας αγοράς και τις μελλοντικές της κατευθύνσεις.
Όπως τόνισε, η αγορά LNG γίνεται ολοένα πιο παγκόσμια, χωρίς όμως να γίνεται λιγότερο ευάλωτη. Η ζήτηση διαφοροποιείται με ταχύτητα, ενώ η προσφορά εξακολουθεί να παραμένει συγκεντρωμένη, δημιουργώντας μια ανισορροπία που θα καθορίσει την ανθεκτικότητα της αγοράς απέναντι στις μελλοντικές διαταραχές.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι δεν εμφανίζονται όλα τα κρίσιμα σημεία συμφόρησης στους χάρτες. Ελλείψεις στο αέριο τροφοδοσίας, υποχρεώσεις κάλυψης της εγχώριας ζήτησης, ρυθμιστικές αποφάσεις και επενδυτικές συνθήκες μπορούν να δημιουργήσουν «εικονικά σημεία συμφόρησης», τα οποία περιορίζουν την προσφορά LNG στις διεθνείς αγορές ακόμη και όταν υπάρχει διαθέσιμη δυναμικότητα υγροποίησης.
Η παράμετρος αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η μελλοντική αύξηση της προσφοράς παραμένει συγκεντρωμένη. Με βάση τις προβλέψεις της έκθεσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παραμείνουν ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG έως το 2031, ακολουθούμενες από το Κατάρ και την Αυστραλία. Οι τρεις χώρες αναμένεται να αντιπροσωπεύουν συνολικά περίπου τα δύο τρίτα της παγκόσμιας προσφοράς.
Στην πλευρά της ζήτησης, αντίθετα, η ανάπτυξη αναμένεται να είναι πολύ πιο κατανεμημένη. Μεταξύ των χωρών που προβλέπεται να αυξήσουν περισσότερο τις εισαγωγές LNG την περίοδο 2025-2031, η Τουρκία αναμένεται να καταγράψει τη μεγαλύτερη σχετική αύξηση, με τις εισαγωγές της να ενισχύονται κατά περίπου 85% σε σχέση με τα επίπεδα του 2025. Ακολουθούν η Ινδία, το Πακιστάν και η Κίνα, με τις εισαγωγές σε κάθε μία από τις τρεις χώρες να προβλέπεται ότι θα αυξηθούν περίπου κατά 50%.
Ο Christof van Agt Ross, διευθυντής Ενεργειακού Διαλόγου του IEF, σημείωσε ότι η αγορά LNG είναι παγκόσμια, όμως οι επιπτώσεις των διαταραχών διαφέρουν σημαντικά από περιοχή σε περιοχή. Η διαταραχή στο Ορμούζ το 2026 προκαλεί έντονες αντιδράσεις στις τιμές στην Ευρώπη και την Ασία, ενώ οι αναπτυσσόμενες οικονομίες συχνά εκτοπίζονται από την αγορά λόγω υψηλών τιμών. Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει την αυξανόμενη ευαισθησία της αγοράς στη διάρκεια των διαταραχών και στη σύσφιξη των παγκόσμιων ισορροπιών LNG.
Σύμφωνα με το IEF, η ασφάλεια και η ανθεκτικότητα της αγοράς LNG θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τη διεθνή συνεργασία για την ενίσχυση του εμπορίου και των επενδύσεων, τη δημιουργία περισσότερο διαφοροποιημένων εταιρικών σχέσεων και την ενίσχυση της περιφερειακής ολοκλήρωσης των αγορών, ώστε να περιορίζονται οι κίνδυνοι, να ενισχύεται η αξιοπιστία των εφοδιασμών και να βελτιώνεται η οικονομική προσιτότητα της ενέργειας.
Η έκθεση συνδέει, τέλος, την ασφάλεια της αγοράς LNG με τις ευρύτερες οικονομικές εξελίξεις. Η αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, τα data centers και οι υπηρεσίες που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, η προηγμένη μεταποίηση και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες δημιουργούν νέες πηγές ζήτησης για ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο. Παράλληλα, οι τιμές ενέργειας επηρεάζουν ολοένα περισσότερο την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και τις επενδυτικές αποφάσεις.
www.worldenergynews.gr
